De mooiste boeken van 2016

 

25

Vijfentwintig. Een mooi rond getal. Linnaeus Boekhandel bestaat dit jaar vijfentwintig jaar. Het verjaarspartijtje ligt al achter ons, maar we kunnen niet lang genoeg stilstaan bij deze mijlpaal.
Vijf jaar geleden trad Jannie Kuperus – oprichter en tot dan toe eigenaar – terug en nam onze Anja de winkel over. Daarmee is Linnaeus een van de weinige kinderen van wie de ouders het huis uitgaan als ze volwassen zijn, in plaats van andersom. En nu, nog weer vijf jaar verder, constateren we met z’n allen dat de winkel tot volle wasdom is gekomen. Het gaat goed, heel goed.
(Volgens de wet ben je met achttien al volwassen. Eigenlijk zou dat vijfentwintig moeten zijn. We worden steeds ouder, dus waarom onze jeugd niet wat verlengen?)
Soms voelen we ons dat kleine dorpje in Gallië, soms doen we met de grote jongens mee, maar bovenal fungeert de winkel nog steeds als dorpspomp. Dat laatste is natuurlijk zo omdat je over boeken nu eenmaal niet snel uitgepraat raakt.
Nu had ik meteen voorgesteld dat ik vanwege het jubileum ook vijfentwintig boeken zou noemen in deze eindejaarslijst. Dat mocht helaas niet. Dat is jammer, want ik las veel en veel was goed (De meisjes van Emma Cline! De slag om Berlijn van Heinz Rein! Overal vogelzang van Evie Wyld! Jezus’ zoon van Denis Johnson!) en erger nog: ik heb het gevoel dat ik de beste boeken nog moet gaan lezen (De terranauten van T.C. Boyle! Transit van Rachel Cusk!). Daar ga ik – zodra deze nieuwsbrief de deur uit is – meteen in beginnen.
Gelukkig heb ik bíjna vijfentwintig collega’s en samen mogen we veel meer dan vijfentwintig boeken nog even naar voren schuiven. Want dat doen we uiteindelijk het liefst. We werden bedolven onder loftuitingen en complimenten, maar leuker nog dan die ontvangen is ze zelf uitdelen: aan de mooiste, beste, leukste, knapste boeken van dit jaar.

Wij wensen u vijfentwintigmaal een goed uiteinde en een goed begin van het nieuwe jaar!

Edith


Welke boeken vonden wij de mooiste van het afgelopen jaar?

Melle:
Irundina – Hella S. Haasse
untitledVijf jaar na het overlijden van Hella Haasse is er zonder al te veel trommelgeroffel een ogenschijnlijk bescheiden, niet eerder gepubliceerde novelle van haar hand verschenen. In een eenvoudige stijl, waarin de toon van Oeroeg weerklinkt, wordt het verhaal van de Portugese Irundina verteld. Irundina lijkt op een moderne Assepoester, alleen dan zonder boosaardige stiefmoeder: ze woont illegaal in Frankrijk en poetst daar tegen een hongerloon huizen van rijke mensen, om zo geld te verdienen voor haar zieke zusje dat in een sanatorium ligt.
Irundina is zo sympathiek, zo bescheiden en lief, ze is haast als de uitvoering van deze novelle: klein en fijntjes, maar te belangrijk om over het hoofd te zien. Dat lijkt dit verhaal, prachtig geïllustreerd door Sylvia Weve, dan ook te willen zeggen: vergeet me niet!

Het varken stukslaan – Etgar Keret
varken stukslaanToen ik voor het eerst een van Etgar Kerets geestverruimende verhalenbundels voor volwassenen las, dacht ik: was ik hier vroeger maar uit voorgelezen. Zo volkomen vanzelfsprekend schrijven over wat soms totaal absurd is, dat kan hij als de beste. Nu is het korte verhaal Het varken stukslaan los verschenen als prentenboek voor kinderen met illustraties van David Polonsky. Het is een klassiek kinderboek met een duidelijke moraal (dat is ook wel eens fijn). Keret geeft fantastisch weer hoe zijn jonge hoofdpersonage Joavi denkt en fantaseert, en de tekeningen van Polonsky zijn filmisch en goed getroffen.

Nederland in kleur 1907-1935 – Hans Rooseboom & Ileen Montijn
unknownOns collectieve beeld van het verleden is gevoed door beelden in sepia en zwart-wit. Dit prachtige fotoboek, waarin kleurenfoto’s uit de periode 1907-1935 worden afgebeeld, verkleint de gevoelsafstand tot die tijd: vroeger was de lucht ook blauw, de kersenbloesem ook lichtroze. Die gewaarwording brengt een gelukzalig gevoel met zich mee. Verdraaid, wat leken die voorouders op ons, denk je, maar ook: wat een verstilde wereld. Dezelfde straten, dezelfde huizen, maar nergens neonreclames of een geparkeerde auto. Je zou bijna ‘vroeger was alles beter’ willen zeggen.


Selma:
Draad – het delicate leven van John Craske – Julia Blackburn
draadDraad is een moeilijk te definiëren boek en daar houd ik van. Het zou een biografie van een obscure kunstenaar kunnen zijn, ware het niet dat er veel te weinig bekend is over John Craske om er een boek mee te vullen. Deels is het een reisverhaal van Julia Blackburn op zoek naar een vergeten leven; dat van een visser die door een (psychische?) aandoening uiteindelijk niets anders meer kon dan schilderen en borduren. Het is ook een roman over hoe kunst en succes zich tot elkaar verhouden. En passant krijgen we wat mee over Einstein, die een korte periode in een plaatsje in de buurt van deze kunstenaar verbleef. Maar wellicht is het bovenal een persoonlijk relaas van de schrijfster die haar man verliest terwijl ze aan dit boek werkt. Ik ben er nog niet uit, en dat gaat ook niet gebeuren. Misschien is dat ook de kunst – júíst niet willen definiëren.

We moeten allemaal feminist zijn – Chimamanda Ngozi Adichie
we moeten allemaal feminist zijnDit pamflet is te belangrijk en te hartverwarmend om niet te noemen. Het bevat een prachtige, hoopvolle boodschap. Kon ik wel gebruiken na al het nieuwsgeweld van de laatste tijd. De boodschap wordt zo mooi, kort en simpel gebracht dat je je afvraagt waarom nog niet iedereen feminist is.

De vrolijke wijsheid – zoeken, denken en leven met Michel Montaigne – Alexander Roose
vrolijke wijsheidDe imponerend ogende Essays van Michel Montaigne durfde ik niet aan. En eerlijk gezegd zal ik die ook na het lezen van De vrolijke wijsheid waarschijnlijk nog steeds niet gauw oppakken. Michel Montaigne schreef ten eerste voor zichzelf, om de onrust de baas te worden, eigenlijk om niet gek te worden. Ten tweede voor zijn naasten, zodat ze hem zouden herinneren. Dat maakte zijn essays geen feest van leesbaarheid, begrijp ik van Alexander Roose. Gelukkig maakt Roose Montaigne toegankelijk. Montaigne wilde moedig en waarachtig leven in tijden van wetenschappelijke omwentelingen, godsdienstoorlogen en politieke instabiliteit. Ik ben blij dat hij moest schrijven om te overleven, want zijn wijsheid zou weleens van pas kunnen komen in de eenentwintigste eeuw.


Iris:
Wonderbaarlijke feiten over dieren – Sasja Safstrom
wonderbaarlijke feiten over dieren
De meest bizarre feiten over dieren werden door de Zweedse illustrator Sasja Safstrom verzameld en voorzien van werkelijk prachtige illustraties. Wat een cadeautje, voor zowel kinderen als grote mensen!

 

De Nix – Nathan Hill
nix
Hippies, presidentsverkiezingen, online gamen, mythen en sagen: Dit (en nog veel meer) komt allemaal terug in De Nix. Dit lijkt misschien een tikje veel van het goede, maar Nathan Hill is echt een fantastische verteller. Als u eerder hebt genoten van boeken als De kunst van het veldspel en De vlamberken, dan hebt u bij dezen uw ultieme boek gevonden!

Harry Potter and the cursed child (Harry Potter en het vervloekte kind) – J.K. Rowling
Harry Potter en het vervloekte kind
Dit is misschien wel het boek waar wereldwijd het meest naar is uitgekeken dit jaar. Hoewel ik een enorme Harry Potter-fan ben twijfelde ik of ik het boek wel zou willen lezen: zou het geen enorme afbreuk doen aan de magische wereld waarin ik zoveel leesuren heb doorgebracht? Toch won mijn nieuwsgierigheid het. Ik heb geen spijt. Zeer vermakelijk en spannend tot het einde. (Niet bang zijn voor de vorm: aan die toneeltekst ben je zo gewend!)

Mensen op Mars – Joris van Casteren
mensen op mars
Als Joris van Casteren eenmaal in de ban is van een onderwerp duikt hij er helemaal in. Nu is het de planeet Mars. Of eigenlijk het project ‘Mars One’, een project van twee Nederlandse ingenieurs waarbij in 2027 vier mensen naar Mars zullen reizen om daar een kolonie te stichten. Elke twee jaar moeten zich nieuwe mensen bij hen voegen en terugkeren naar de aarde is technisch gezien niet mogelijk.
Van Casteren sprak met de initiatiefnemers van dit project, met kandidaten, wetenschappers en andere deskundigen en beschrijft dit vol fascinatie en met een droogkomische toon.


Elze:
Eleanor & Park – Rainbow Rowell
eleanor & park
Eleanor & Park is zo’n boek dat je niet weg kunt leggen. Een heerlijk, herkenbaar boek waarin tieneronzekerheid weergaloos goed wordt beschreven. Voor jongeren een fijn boek dat aansluit bij hun belevingswereld, voor volwassenen een rake trip down memory lane. Met haar taalgebruik zorgt Rowell ervoor dat het verhaal niet zoetsappig wordt. Zowel de pijnlijke, de ongemakkelijke als de mooie momenten die bij het leven horen komen naar voren in dit zalige verhaal. Een boek om fijn mee weg te kruipen tijdens de feestdagen.

De schat van Gruizelkaak – Simon Cherry
schat van gruizelkaak
In het eerste deel van de serie over Eddie Kei, De schat van Gruizelkaak, verschijnt er plotseling een piraat in de badkuip van Eddies oma. Samen met de piraat, de Bemanning (bestaande uit één persoon) en een pinguïn met sterallures gaat Eddie op zoek naar de schat van Gruizelkaak, om het huisje van zijn oma te kunnen repareren. Een ontzettend grappig en slim geschreven boek met veel onverwachte wendingen, leuk om voor te lezen vanaf een jaar of zes, en om zelf te lezen vanaf een jaar of acht. Al zou ik zeggen: ieder excuus om, ook als volwassene, dit boek door te kunnen bladeren is een goed excuus, dus grijp vooral de kans om voor te lezen!

Doem Duivelsz – Tatum Flynn
doem duivelsz
Doem is de jongste zoon van de duivel, Lucifer. Hij wil niets liever dan zijn vader gelukkig maken door slecht te zijn, maar dat gaat steeds mis. Overal waar hij komt gebeurt er iets goeds. Wanneer Doem thuiskomt met een schitterend rapport, heeft de duivel er genoeg van. In een poging om Doems slechte kant naar voren te laten komen, stuurt Lucifer hem naar de slechtste leermeesters die er maar bestaan: Zwartbaard en Dracula. De lessen verlopen echter niet helemaal volgens plan… Doem Duivelsz is een spannend, maar ook grappig boek voor kinderen vanaf een jaar of elf.

De havik – T.H. White
De havik.indd
In de zomer las ik De H is van havik van Helen MacDonald, een boek over een jonge vrouw die rouwt om de dood van haar vader, en in dat proces een havik temt.  Dat boek kwam al voordat ik het uit had op mijn favorietenlijst te staan. In De H is van havik reflecteert Helen MacDonald op een boek dat ze als jong meisje las, en waar ze helemaal ondersteboven van was: De havik van T.H. White. Nadat ik MacDonalds boek uit had, was ik erg benieuwd naar het volledige verhaal van White, dus toen ik de nieuwe vertaling van Jolande van der Klis zag liggen, greep ik mijn kans. De havik is een bijzonder verhaal om te lezen. Net als in De H is van havik wordt de lezer door de auteur meegenomen in het proces van het trainen van een havik, zowaar geen gemakkelijke klus. Tijdens dit proces doorloopt de trainer tal van emoties. MacDonald wist me mee te sleuren in de rauwe emoties die ze ervaarde. White schreef zijn verhaal met wat meer afstand, waardoor het een analytischer verhaal wordt waarin hij terugkijkt op het proces. Door Whites plezierige schrijfstijl wordt het geen droge tekst. Ik vond het ontzettend interessant om samen met hem zijn eigen doen en laten te aanschouwen: White maakt veel fouten, maar erkent deze ook zonder problemen, wat hem op een bepaalde manier aandoenlijk maakt.


Jan:
Jasper en zijn knecht – Gerbrand Bakker
jasper en zijn knecht
Een eerlijk en overtuigend dagboek/levensverhaal van auteur/tuinman/hondenbezitter Gerbrand Bakker. In het dagboekgedeelte lezen we over Bakkers belevenissen in zijn huis en tuin in de Eifel, waar hij samen met zijn moeilijk opvoedbare hond Jasper woont. Vermakelijk en met een vlotte pen geschreven. Daarnaast blikt hij terug op zijn leven als mens en als schrijver tot nu toe. Onlangs is bij hem vastgesteld dat hij depressief is. Terugkijkend ontdekt hij dat depressiviteit hem eigenlijk al zijn leven lang teistert, en dat is een schokkende ontdekking. Voor hemzelf, en ook voor de lezer. Met terugwerkende kracht begrijpt hij beter wat er gebeurde toen hij zich op school in Schagen of op zijn studeerkamer in Leeuwarden beroerd voelde. Dat zelfs woordkunstenaar Gerbrand Bakker niet goed in staat is om te omschrijven wat het is om depressief te zijn is ontluisterend.
Ik vond het een buitengewoon aangrijpend boek.

Wil – Jeroen Olyslaegers
wil
Wat doe je als je politieagent bent en de Tweede Wereldoorlog breekt uit? Een rauw verhaal waarin Jeroen Olyslaegers de bizarre oorlogstijd in Antwerpen beschrijft, waar razzia’s zijn en gemarteld wordt, maar waar in de kroegen ook plezier wordt gemaakt. De hoofdpersonen worstelen met goed en kwaad en het grijze gebied daartussenin.

Het is stil op straat – Hugo Lingeman
het is stil op straat 2
Hoe hééft Hugo Lingeman het voor elkaar gekregen? Een boek vol foto’s van Amsterdamse straten zonder dat er één mens op is te zien (zonder Photoshop-trucendoos gebruikt te hebben). 130 fraaie zwartwitplaten van een stille stad zoals we die niet meer kennen. De foto’s maken je nostalgisch; ze versterken het verlangen naar een periode dat de stad nog niet zo hectisch was als nu. Door het ontbreken van mensen en door het vroege zomerse ochtendlicht hebben de foto’s iets betoverends, je kan blíjven kijken.

Kwaadschiks – A.F.Th. van der Heijden
kwaadschiks 2
Het moet gezegd, ik heb dit boek nog niet uit. Het is ook wel een heel project, deze pil van 1400 bladzijden. Strikt genomen kan ik dus nog niet oordelen of het thuis hoort bij de beste boeken van het afgelopen jaar. Toch was ik daar al na een paar bladzijden van overtuigd.
Het ter hand nemen van dit boek was voor mij als een hernieuwde kennismaking met een goede vriend, die ik al een aantal jaren niet meer had gezien. Kwaadschiks is het zesde deel van De tandeloze tijd, de serie die lang geleden, begin jaren tachtig, een aanvang nam met De slag om de Blauwbrug en Vallende ouders. Verslonden heb ik ze. Kwaadschiks is overigens prima als zelfstandig boek te lezen.
Wat kán Van der Heijden schrijven, zeg. Wat ik bijvoorbeeld heel mooi vind is dat hij scènes waarin gehandeld wordt zó uitgebreid beschrijft dat de tijd die je nodig hebt om ze te lezen langer is dan dat de scènes duren. Dat komt door een overmaat aan details, prachtige observaties en gedachten van de handelende personen. Dat effect wordt versterkt als je dan ook het boek af en toe terzijde legt om nog even na te genieten van een alinea.
Het proza van A.F.Th. van der Heijden is rijk. Het lezen ervan geeft een rijk gevoel.


Martin:
Here I am (Hier ben ik) – Jonathan Safran Foer
here i amEen roman over familie, over Amerika, over het Jodendom en vooral over de vraag ’wie ben ik?’ Alle gezinsleden houden van elkaar en kennen elkaar door en door (hoofdpersoon en pater familias Jacob geeft op een gegeven moment zelfs een Wikipedia-achtige beschrijving van de andere karakters), maar lijken te worstelen met wie ze zelf zijn.
Here I am is de derde (en verreweg de dikste) roman van Jonathan Safran Foer. De woordgrapjes en humor zijn nog steeds aanwezig, maar de toon is ernstiger. Hierdoor is het boek niet bepaald een pageturner, maar wel een mooie en geraffineerde beschrijving van de ondergang van een gezin.

Mensen zonder uitstraling – Jente Posthuma
mensen zonder uitstraling
Het leven overkomt de naamloze ik-persoon in Mensen zonder uitstraling. Zelfs de naam van haar zoon, Bob, is er ineens, alsof ze er geen seconde over heeft nagedacht. Met die laconieke toon beschrijft ze haar hele leven, van kind tot vrouw. Hoewel de gebeurtenissen soms droevig zijn, houdt de stijl het verhaal luchtig en grappig.
Jente Posthuma won al eens de A.L. Snijdersprijs voor het beste zkv (zeer korte verhaal). Haar debuut Mensen zonder uitstraling komt wat mij betreft in aanmerking voor de prijs van de beste tkr (te korte roman). Ik wil meer!


Marianne:
Campert compact – de beste gedichten, verhalen en columns – Remco Campert
campert compact 2
Een prachtig uitgeven boek in de dundrukserie van uitgeverij Van Oorschot. Campert amuseert en ontroert me met zijn observaties van heel dagelijkse dingen.
a
a
a
Noodweer – Marijke Schermer
noodweer
Noodweer is een spannend psychologisch portret van een jonge vrouw die langzaam de grip verliest op haar leven. Ik heb het in één ruk uitgelezen en vond het jammer dat ik het boek uit had.
a

aa
Een klein leven
– Hanya Yanagihara
9789046820315.pcovr.01.kleinleven.indd
Meer dan 700 honderd pagina’s ellende. Hoe heb ik mezelf erdoorheen geworsteld…
En toch, ik móést het uitlezen. Verslavend, mooi, dramatisch, onverdraaglijk en soms ongeloofwaardig maar erg knap. Jude en zijn vrienden zitten voor altijd in mijn hoofd.

Hoe lees ik? – Lidewijde Paris
Paris Hoe
Niet wat je moet lezen maar hoe doe je het, dat is wat Lidewijde Paris met veel enthousiasme laat zien in dit boek. Ik vond het erg inspirerend om te lezen hoe zij als professional leest. Na het dit boek lees je een volgende roman zelf weer eens met een andere blik.


Mieke:
The Girls (De meisjes) – Emma Cline
girls
Ik ben wekenlang in de ban van dit boek geweest en dat terwijl ik niet eens van plan was om het te gaan lezen. Ik werd op andere gedachten gebracht door het ‘tipbriefje’ van mijn collega Iris. Zij beschreef het verhaal van Evie zo mooi dat ik toch overstag ben gegaan.
In het eerste hoofdstuk kijkt Evie terug op haar leven. In de zomer van 1969 is ze veertien jaar, en  brengt haar dagen alleen door. Ze krijgt ruzie met haar vriendin en haar moeder is voornamelijk bezig met zichzelf en haar nieuwe liefde.
Op een dag ziet Evie een paar jonge vrouwen in het park die in een commune wonen. Deze staat slecht bekend. Diefstallen en het vermoeden van seksuele losbandigheid geven aanleiding tot onrust in het kleine stadje. Evie ontmoet een van de vrouwen die er woont, Suzanne, en raakt in haar ban. Suzanne neemt haar mee naar de commune en Evie voelt zich opgenomen, geaccepteerd en volwassen. Totdat er een dramatisch einde komt aan deze lange zomer, een zomer die bepalend is voor Evies verdere leven.
De beklemmende sfeer van dit verhaal liet me niet meer los en ook nu, een paar maanden later kan ik die zo weer oproepen. Emma Cline is een jonge schrijfster met groot inzicht in wat mensen beweegt.

Hoe lees ik?  – Lidewijde Paris
Paris Hoe
Ik lees te snel, dat weet ik al heel lang. Op zoek naar die ene zin die mijn leven verandert, mis ik nuances, mooie vergelijkingen en aanwijzingen. Regelmatig dwing ik mezelf de tijd voor een boek te nemen en alles eruit te halen wat de schrijver – bewust en onbewust –  aan de lezer wil meegeven. Bij het lezen van het boek van Lidewijde werd weer eens bevestigd dat met aandacht lezen verrijkend is. Zij beschrijft in Hoe lees ik? de ‘stille’ signalen waar we soms overheen lezen. Aan de hand van boekfragmenten en korte verhalen neemt ze ons mee op een zoektocht waar we bij het lezen op moeten en kunnen letten. Is de verteller betrouwbaar? Hoe begint het verhaal? Wat roept de eerste zin op?
Ook dit boek heb ik in twee dagen uitgelezen; ik kón het niet wegleggen… Daarna heb ik, door het enthousiasme van Lidewijde Het kleine meisje van meneer Linh van Claudel gekocht. Ik weet nu hoe ik het moet lezen!

Irundina – Hella Haasse
untitled
Dit is een prachtig klein boekje. Het verhaal speelt zich af in 1962, maar is in 2016 nog steeds actueel. Het Portugese dienstmeisje Irundina werkt illegaal in Frankrijk om de ziektekosten voor haar kleine zusje te verdienen.
Hella Haasse is op haar best als ze aan het eind beschrijft hoe ze het boek had willen afsluiten, maar dit niet kan omdat de werkelijkheid anders is.

Zo mooi zijn dieren – Nicola Davies & Petr Horácek
Opmaak 1
In dit boek worden dieren beschreven in rijmvorm. De bijzondere illustraties vertellen hun eigen verhaal.
Lees over tedere krokodillen en het gezang van de bultrug en van de nachtegaal. En over het kleinste zoogdier, de babyvarkensneusvleermuis.
En hoe wonderschoon Monarchvlinders zijn:

Monarchvlinders
Er is een vallei
Waar vlinders komen
In wolken oranje vleugels.
Als opstijgende herfstbladeren
Vliegen ze op naar de takken,
Kleden, bedekken de bomen
Met een mantel van levende vlammen
Die flakkeren als een briesje blaast
Van vleugel naar vleugel naar vleugel.

Er is een vallei
Waar vlinders komen,
Een plek van dromen en magie.


Casper:
Woeste kusten – Tom Blass
WoesteKustenCoverDEF.indd
Ik hou erg van dit soort boeken. Schrijver verzint een onderwerp, pluist alles erover uit, reist naar plekken die met het onderwerp te maken hebben en maakt er een verhaal van. Eigenlijk is de enige voorwaarde voor succes dat de schrijver ook enig stilistisch vernuft heeft, én dat het onderwerp in kwestie je aanspreekt natuurlijk. Nou spreekt de Noordzee mij wel aan en met de schrijfkunsten van Tom Blass zit het gelukkig ook wel goed, dus Woeste kusten is mij op het lijf geschreven. Blass moet op een dag gedacht hebben: waarom ga ik niet eens alle landen bezoeken die een kustlijn hebben die aan de Noordzee ligt, dan kom ik vanzelf wel wat interessante lui tegen om over te schrijven. En passant dist hij op prettig onderkoelde wijze de ene na de andere boeiende geschiedenis over het Noordzeegebied op, zoals bijvoorbeeld Geert Mak en Bill Bryson dat ook zo mooi kunnen. Via België, Nederland, Duitsland, Denemarken en Noorwegen komt Blass ten slotte weer uit bij zijn thuisland Engeland, vele havenplaatsen, eilanden en kusten later. Woeste kusten is een van de beste boeken die ik dit jaar las.

Babel – Arnoud Wierstra
babel
Is Babel nou een prentenboek of een graphic novel? Moet het bij de kinderboeken of de strips staan? Ik weet het niet zo goed en ik heb besloten dat het me ook niets meer kan schelen. Ik vind Babel namelijk een tof boek en dat is eigenlijk het enige wat telt. In veertig bladzijden met prachtige zwart-wittekeningen, zonder tekst, volgen we een uitvinder die met zelfgeknutselde vleugels naar de top van een enorme toren probeert te klimmen, om daar vervolgens vanaf te gaan vliegen met die vleugels om zijn schouders. Wierstra liet zich inspireren door het beroemde schilderij De Toren van Babel van Pieter Bruegel de Oude. Zodra je dat weet ga je ineens allerlei details uit dat schilderij herkennen in de tekeningen. Wierstra verwerkte echter ook verschillende figuren, zoals een kat, een uil en een nieuwsgierige jongen, die de uitvinder onderweg helpen. Net als bij de prentenboeken van Charlotte Dematons kun je die figuren op elke tekening terugzoeken. Heerlijk origineel, dit prentenstripboek Babel, en vooral heel mooi getekend.

Plotseling, alleen – Isabelle Autissier
plotseling, alleen
Plotseling, alleen vertelt het verhaal van een jong stel, Louise en Ludovic, die met hun zeilboot de wereld over varen. Onderweg leggen ze aan bij een verlaten eiland vlak bij Antarctica. Een paradijselijk eiland, vol met pinguïnkolonies, gletsjers en ander natuurschoon. Na een hevige storm blijkt de volgende ochtend ineens hun schip van zijn anker geslagen. Zonder enige communicatiemiddelen of proviand moeten Louise en Ludovic zien te overleven op het eiland, dat van een paradijs al gauw verandert in een hel. Het is erg spannend om te lezen hoe twee jonge mensen, als moderne Robinson Crusoes, moeten zien te overleven. Tegelijkertijd is het akelig om te ervaren hoe slecht de moderne mens daar nog toe in staat is en hoe wreed de natuur kan zijn. Isabelle Autissier is niet alleen een beroemd zeilster – ze zeilde als eerste vrouw solo de wereld rond – maar inmiddels in Frankrijk ook een succesvol schrijfster. Met een ijzersterk boek als Plotseling, alleen op haar naam snap ik dat onmiddellijk.


Anja:
Nomizo
nomizo
Geen boek maar een superleuk filosofisch spel. Perfect voor de lange donkere avonden. Het gaat erom stellingen te verdedigen, ook als het niet je persoonlijke mening is. Degene met de betere argumenten krijgt de punten. Wat ik het allerleukste aan het spel vond zijn de gesprekken die tijdens het spelen ontstaan. Je hoeft geen filosoof zijn om dit spel te kunnen spelen en je hebt gegarandeerd een leuke avond!

Een klein leven – Hanya Yanagihara
9789046820315.pcovr.01.kleinleven.indd
Over dit boek is heel veel geschreven en gesproken. De een vond het ‘Borderline Slachtoffer-porno’; de andere vond het prachtig. Ik hoor bij de laatste groep. Het is zo’n boek dat je nog lang met je meedraagt. Het heeft mij diep geraakt. Prachtig!

Boud – Eva Rovers
Unknown
Naar dit boek heb ik erg uitgekeken. Ik heb in een ver verleden bij boekhandel Die Weisse Rose gewerkt, waar Boudewijn Buch regelmatig kwam. Toen ik las dat Eva Rovers zijn biografie ging schrijven was ik opgetogen omdat ze met haar biografie over Kröller Muller al had laten zien hoe zorgvuldig zij te werk gaat en dat ze goed kan schrijven. Zo zit ik nu ook met volle teugen te genieten en komt Boudewijn weer even tot leven. Een geweldige biografie!

Unterleuten (Ons soort mensen) – Juli Zeh
unterleuten
Ik ben grote fan van Juli Zeh en vind bijna alles wat ze schrijft fantastisch. Nog steeds is Speeldrift een van mijn favoriete boeken, maar met Unterleuten heeft ze het weer geflikt. Kenmerkend voor het werk van Juli Zeh is dat haar boeken vragen opwerpen en je aan het denken zetten. Daarom zijn haar boeken ook uitermate geschikt voor een stevige discussie. Perfect voor een leesclub. Lees Juli Zeh!


Roxanne:
De eenzame postbode – Denis Thériault
eenzame postbode
De eenzame postbode verscheen in 2005 in Canada; de Atlantische oversteek duurde elf jaar, maar beter laat dan nooit zou ik zeggen. Prachtig en kwetsbaar boekje dat je in één ruk uitleest. Een tikkeltje op zichzelf zijnde jonge postbode raakt in de ban van een correspondentie tussen twee dichters, met alle gevolgen van dien. Centraal staat de Japanse dichtkunst Haiku, en Thériault heeft deze kunst niet alleen in zijn plot verweven, maar ook in zijn verhaalstructuur.

Brieven uit Genua – Ilja Leonard Pfeijffer
Pfeijffer Brieven pb
Ilja Leonard Pfeijffer is een briljant stilist die het ene na het ene na de andere meesterwerk de wereld in smijt vanuit het rauwe maar prachtige Genua. Brieven uit Genua is verfijnd, kritisch en enorm eerlijk. De brieven aan onder anderen zijn ex-vriendin, uitgever, moeder, zijn jongere zelf vormen een autobiografie en tegelijk mythologisch beeld van de schrijver, en juist dát idee komt op een gegeven moment in een heel ander daglicht te staan.

De mensen die achterbleven – Martijn Neggers
mensen die achterbleven
Het debuut van deze jonge journalist ziet er zo goed uit dat ik direct besloot het te lezen. Een jongeman verlangt naar Grootsch Leven en gaat hier op ietwat knullige wijze naar op zoek. Tegelijkertijd kijkt hij als oude man terug op dit leven aan de hand van een door hem gemaakte encyclopedie over personen die hij in zijn leven tegenkwam, en maakt de balans op: werd zijn leven inderdaad Grootsch? Zeer vermakelijk.


Jeanine:
Nora – Colm Tóibín
Nora_Omslag_08.10.2015•def.indd
Vol bewondering heb ik de eerste drie jaar van het weduwebestaan van de relatief jonge Nora gevolgd. En dat bestaan is niet gemakkelijk in het bekrompen, katholieke Ierland van de jaren zestig.
Op eigen kracht slaat deze moeder van vier kinderen zich erdoorheen.

Dit is mijn hof – Chris de Stoop
PH
‘Waar komt die gretigheid vandaan die het landschap in me oproept? Wat ik zie, is blijkbaar van grote betekenis voor me. Omdat dit met mezelf en met familie te maken heeft? Ik maak er meteen weer deel van uit, ook al ben ik er al sinds mijn studentenjaren weg. Dan komt het kind van de polder weer in mij naar boven. Dan komt er weer die verte in mij.’
De Vlaming Chris de Stoop schrijft in prachtige taal over een schrijnend fenomeen: het oude boerenland dat moet wijken voor nieuwe natuurgebieden.

Het verborgen leven van Eurídice Gusmão – Martha Batalha
9789046821541.cbcr.01.verborgenleven.indd
Het is een lelijke tegenvaller voor brave burgerman Antenor dat de vrouw met wie hij vanwege haar volgzaamheid is getrouwd ineens toch ambities blijkt te hebben.
Een swingend sociaal sprookje.

De Nederlandse mode in 100 kledingstukken – Milou van Rossum & Daan Brand
nederlandse mode in 100 kledingsstukken
Dit op zeer originele wijze aangeklede boek belicht diverse Nederlandse mode-uitingen van de afgelopen vijftig jaar. Van laag tot hoog, van Hema-onderbroek tot de Maxima-jurk van Jan Taminiau. Al bladerend zijn er de oh’s en de ah’s van herkenning, maar er valt ook veel nieuws te ontdekken. Dit modedocument is een lust voor het oog.

Ons soort mensen – Juli Zeh
Basis CMYK
Van een Juli Zeh-kenner vernam ik dat er tussen de regels van dit bijna 700 pagina’s tellende boek heel wat te ontdekken valt, maar ik neem heel tevreden genoegen met wat er daadwerkelijk geschreven staat.
Het verhaal speelt zich af rond 2010 in het fictieve dorp Unterleuten, op ’n uurtje rijden van Berlijn. In dit voormalige DDR-dorp zijn onlangs een aantal Wessies neergestreken. Gevlucht voor de hectiek van de Groβstad en op zoek naar rust of een plek waar ze hun dromen wél kunnen verwezenlijken.
Al vanaf bladzijde 1 voel je dat de kaarten anders zijn geschud…Voor de volgende twee (nog niet uitgelezen) boeken op mijn stapel, steek ik mijn hand in het vuur:

grond onder onze voetenDe grond onder onze voeten – Jesús Carrasco
Net als in zijn vorige boek De vlucht zit ik bij dit boek meteen in de door Carrasco opgeroepen wereld en onderga ik moeiteloos wat er op me afkomt.
a
a

Een Mann – Rindert Kromhout
mann
Ik raakte meteen enthousiast toen ik hoorde dat Rindert Kromhout na zijn prachtige trilogie over de Bloomsbury-groep weer een nieuw historisch onderwerp had gevonden in de persoon van Klaus Mann, de zoon van Thomas Mann en zelf een controversiële schrijver. Klaus Mann was homoseksueel, vluchtte voor de Tweede Wereldoorlog naar Amsterdam en later naar de Verenigde Staten, was verslaafd aan heroïne en pleegde zelfmoord op 21 mei 1949 op 42-jarige leeftijd.


Marijke:
Nora – Colm Tóibín
Nora_Omslag_08.10.2015•def.indd
Nora Webster is pas weduwe geworden. Ze woont in een klein stad in het zuidoosten van Ierland. Haar twee dochters zijn het huis uit en volgen elders in het land een opleiding. Haar twee zonen zijn nog thuis.
Het verhaal speelt zich af in de jaren zestig in het conservatieve, katholieke Ierland waar de sociale controle van grote invloed is. Nora probeert zich daaraan te ontworstelen en haar bestaan een eigen betekenis te geven. Ze is geen gemakkelijke vrouw. Ze botst met haar kinderen en ook in haar werksituatie ontstaan er wrijvingen.
Gaandeweg verdiept haar inzicht in wat er gebeurt in haar leven en verzacht haar houding ten opzichte van zichzelf en haar kinderen. Ze onderneemt meer, durft zich over te geven aan vriendschappen en muziek gaat een belangrijke rol spelen in haar leven.
Het is een mooi, subtiel en invoelend geschreven verhaal.

Academy Street – Mary Costello
academy street
Tess groeit op in West-Ierland in de jaren veertig. Ze is een in zichzelf gekeerd kind en lijdt als ze jong is een groot verlies. Het leven op de boerderij met haar zussen, broers, vader en Mike de knecht zien we door haar kinderogen. Ze heeft een woelig innerlijk en beleeft de dingen intens en emotioneel.
Begin jaren zestig vertrekt ze naar New York. Daar blijft ze de rest van haar leven. Meer dan veertig jaar woont ze op Academy Street. Haar onopvallende leven, met een grote en pijnlijke liefde, wreedheid van het lot en ook schoonheid van vriendschap wordt onomwonden en prachtig beschreven.

Alma-Tadema: klassieke verleiding – Elizabeth Prettejohn (tentoonstellingscatalogus)
alma tadema
Sir Lawrence Alma-Tadema werd als Lourens Tadema geboren in het Friese Dronryp. Hij volgde zijn opleiding tot schilder in Antwerpen en vertrok via Brussel naar Londen. Daar woonde en werkte hij de rest van zijn leven. Alma-Tadema werd snel door het grote publiek omarmd; in Engeland en in de Verenigde Staten steeg zijn roem tot ongekende hoogte. Na zijn dood liep Londen uit en werd hij als een beroemdheid begraven in St. Paul’s Cathedral.
Prachtige catalogus met negentig topwerken van Alma-Tadema die momenteel worden tentoongesteld in het Fries Museum in Leeuwarden, gezien vanuit een nieuwe invalshoek. Alma-Tadema wordt beschreven als een schilder die een van de beste verhalenvertellers van zijn tijd werd. Met zijn voorstellingen en overmoed had hij grote impact. Zijn werken inspireerden de makers van films als Exodus en Gladiator.


Edith:
Fictie
De geest geven – Hillary Mantel
geest geven
Zelden las ik een boek met zoveel ontzag en plezier als dit memoir van Hilary Mantel. Wat een vernuft, wat een scherpe geest, wat een heldere denker. Mantel schetst een raak tijdsbeeld, zegt zinnige dingen over de positie van de vrouw, de stand van onderwijs en gezondheidszorg, schrijven, de waarde van herinneringen en het nut van waarheid. Dit klinkt misschien stoffig, maar trap er niet in. Mantel schrijft zo helder en luchtig, zo scherp en goed geformuleerd dat ik dit boek echt juichend heb gelezen.

Vlam in de sneeuwIngrid Jonker & André Brink
vlam in de sneeuw
Ik blijf nog even in de autobiografische hoek hangen: Vlam in de sneeuw, de briefwisseling tussen Ingrid Jonker en André Brink. Omdat je als lezer ‘het einde’ al weet, is dit voorwaar geen lichte kost. Prachtig zijn de brieven van Jonker en Brink – hartstochtelijke liefdesverklaringen, hartverscheurende twijfels, liefdevolle uitwisselingen van dagelijkse beslommeringen. Doseren is mijn devies: ik zat meermaals met dichtgesnoerde keel. Een van de mooiste liefdes waarover ik ooit las.

Nitro MountainLee Clay Johnson
nitro mountain
Van totaal andere orde is dit debuut van Lee Clay Johnson. Rauw, hard, wreed, kaal. De setting is een verlaten mijnstreek in West Virginia, de personages veelal verknipt of op z’n minst door het leven getekend. Johnson toont veel lef, echt een auteur om in de gaten te houden.

Inham – Cynan Jones
inham
Vorig jaar sloot ik mijn ‘leesjaar’ af met De burcht van Cynan Jones (voor wie dat nog niet deed: lees dat boek toch!!), dit jaar verscheen zijn nieuwe boek, tegelijkertijd in het Engels en in het Nederlands: Cove ofwel: Inham. Jones liet in De burcht al zien een groot stilist te zijn, in Inham beent hij zijn eigen stijl uit tot op het bot. Het verhaal is ‘klein’: een man dobbert, half verlamd, in een kano op zee. In minimale bewoordingen neemt Jones je mee, je voelt de kracht van het water, de kou, en als je opkijkt om samen met de man de einder af te speuren op zoek naar land, blijk je ineens thuis op de bank te zitten. Zo’n boek. Hallucinerend.

’t JagthuysMerijn de Boer
jagthuys
Wat heb ik me vermaakt met het verhaal van de zonderlinge Binnert die door zijn moeder zorgvuldig van de buitenwereld afgeschermd wordt. Als hij vijfendertig is, huurt zijn moeder ‘zorgverlener’ Vera in om aan zijn lichamelijke verlangens gehoor te geven. Vera valt als een blok voor Binnert en ze wil hem helemaal voor zichzelf hebben. Daarvoor moet ze hem losweken uit de symbiotische relatie met zijn moeder en dat kan maar op één manier: door hem te ontvoeren. Heerlijk spitsvondig, geestig en slim.

Non-fictie
Is het de leeftijd? Wellicht. Feit is dat ik dit jaar relatief veel non-fictie las. Er zat geen lijn in de keuze, of toch?

Kind van de verzorgingsstaat Rob van Essen
kind van de verzorgingsstaat
Ik wil alles lezen van Van Essen, zijn romans en verhalen zijn van de buitencategorie. Dit voorjaar verscheen dit meer autobiografische werk over de jaren zeventig en tachtig waarin hij opgroeide in een maatschappij met alle sociale vangnetten die je je kunt bedenken. Met zachte hand maar niet kritiekloos schetst hij een prachtig tijdsbeeld, over opgroeien in een gereformeerd milieu, ‘studeren’ in het roerige Amsterdam van de jaren tachtig met zijn demonstraties en krakersrellen, over werkloos zijn zonder schuldgevoel. Voor alle veertigers en vijftigers van nu.

Mensen op Mars – Joris van Casteren
mensen op mars
Speelt het boek van Rob van Essen zich af net na de eerste maanlanding, dit boek kijkt ver vooruit. Ik weet geen bal van ruimtevaart, maar het buitenaardse fascineert me mateloos. Daarin sta ik niet alleen: in Mensen op Mars zoekt Joris van Casteren de mensen op achter Mars One – de onderneming die denkt in 2027 een eerste (enkele) reis naar Mars te kunnen ondernemen om daar een nieuwe kolonie te stichten en zo het voortbestaan van de menselijke soort te waarborgen. Van Casteren praat met de bedenkers, de afvalligen en de potentiële kandidaten van deze missie. Ik kon dit boek niet in het openbaar lezen omdat mijn mond om de haverklap openviel (en dan zie ik er niet zo intelligent uit). Om de lezer met beide benen op de grond te houden lardeert Van Casteren zijn boek met historische feiten, doet hij verslag van de aanschaf van zijn eerste telescoop en zijn bezoek aan het standbeeld van de uitvinder hiervan. En dat alles op z’n Van Casterens: droog en democratisch. Alle mensen en onderwerpen krijgen evenveel oprechte aandacht. Een geweldig boek.

Haaienkoorts – Morten A. Strøksnes
haaienkoorts
En dan een heel andere kant op: op honderden meters diepte in de oceaan leeft de Groenlandse haai. Groot, lelijk, traag, maar Morten A. Strøksnes en zijn vriend Hugo zijn vastbesloten er eentje te vangen. Haaienkoorts is een waanzinnig aanstekelijk boek vol weetjes en feitjes en een hartveroverend jongensachtig enthousiasme waar je continu uit wil citeren, en gelukkig ontbreekt het geëngageerde activistische randje niet.

A je to! – het verhaal van Buurman en Buurman – Robert Lagendijk
a je to
En zei ik iets over leeftijd? Bij alle bovenstaande boeken moest ik af en toe aan deze twee denken: Buurman en Buurman. Voor elkaar zorgen, elkaar helpen, even iets klussen: Buurman en Buurman zijn altijd dichterbij dan je denkt. Voor iedereen die de afleveringen van voor naar achter kent is er nu dit boek van Robert Lagendijk, waarin je kunt lezen hoe en door wie Pat en Mat tot leven werden gewekt en ook waarom. Met lekker veel plaatjes. A je to!

Verhalenbundels
De pier stort in – Mark Haddon
pier stort in
Wat verschenen er weer veel goede, frisse, verrassende verhalenbundels dit jaar. Voor mij was de grootste verrassing De pier stort in van Mark Haddon (ja, die). In zijn romans had hij al laten zien dat hij kon schrijven, maar met deze bundel blies hij me echt omver. De verhalen zijn heel divers en daarom kun je deze bundel ook – geheel tegen mijn stelregel in – heel goed in één keer van kaft tot kaft lezen. Hij bestrijkt alle genres, van bijna journalistiek proza tot sciencefiction, schrijft net zo makkelijk over zombies als over straatschoffies, en toch houden de verhalen onderling verband. Loslaten, dat is de rode draad. Waanzinnig goed.

Als het lot lacht – Adam Johnson
als het lot lacht
De tweede bundel die grote indruk maakte is Als het lot lacht van Adam Johnson. Ik jubelde hier al eerder over en mijn loftuitingen hebben niet ingeboet aan kracht. Even een verhaal ‘tussendoor’ lezen – daar leent Johnson zich niet voor: zijn verhalen hebben zo’n impact dat ik na elk verhaal echt even moest bijkomen.

Karateslag – Dorthe Nors
karateslag
O, wat hou ik van uitgeverij Podium en haar prachtige verhalenreeks. Dorthe Nors is een Deens fenomeen op de korte baan, haar verhalen zijn geestig en vervreemdend. Karateslag is verfrissend en als je de bundel uit hebt en à la Dikkie Dik omdraait krijg je er de novelle Minna zoekt oefenruimte gratis en voor niks bij. Hypnotiserend!

Engels voor leugens – Bertram Koeleman
Koeleman Engels WT.indd
Nu ik niet meer in de jury zit voor de J.M.A. Biesheuvelprijs (de prijs voor de beste Nederlandstalige verhalenbundel) kan ik ook weer vrijuit enthousiast zijn over een bundel van eigen bodem. Want enthousiast ben ik over Engels voor leugens van Bertram Koeleman. Koeleman is succesvol gedebuteerd met een roman, De huisvriend, waar zijn Roald Dahl-achtige kwaliteiten al rondwaarden. Nu trekt hij werkelijk alle registers open, geweldig. En voor de ‘brave’ lezer (die de verhalen in volgorde leest) heeft Koeleman nog wat intertekstuele grapjes in petto.

Vossenjagers – Breece D’J Pancake
vossenjagers
Ruim veertig jaar voor Lee Clay Johnson zijn Nitro Mountain schreef, banjerde Breece D’J Pancake door dezelfde heuvels van West Virginia en schreef tegen dat decor twaalf waanzinnige verhalen over mijnwerkers, vossenjagers, prijsvechters, weglopers en nietsnutten. Alle verhalen zijn sterk, Pancake was een groot stilist, al wist hij zelf half niet hoe goed hij was. Hij worstelde met het leven, voelde zich een buitenstaander op de universiteit, maar kon als hij geen ander over zijn geboortegrond vertellen. Op zijn zevenentwintigste maakt hij een einde aan zijn leven en deze verzameling verhalen is al wat rest. Na het lezen blijft knagen hoe groot deze man had kunnen worden, maar dat is zinloos. Al was hij blijven leven en had hij nooit meer iets geschreven, dan was hij toch een van de grootste verhalenvertellers van de vorige eeuw.


Winkelzoon Aaron (15 jaar):
Surf! – een verhaal dat je grijpt als een monstergolf – Chris Vick
surf!
Surf! gaat over de vijftienjarige Sam, die tegen zijn zin naar Cornwall verhuist, waar zijn vader jaren geleden in zee is omgekomen. Sam is doodsbang voor water, maar om in de buurt te kunnen zijn van zijn spannende buurmeisje Jade en haar vrienden, die allemaal geweldig kunnen surfen, zet hij zich over zijn angst heen. Hij raakt helemaal in de ban van Jade. De vriendengroep droomt ervan ooit bij de Duivelshoorns te surfen, een legendarisch eiland waar monstergolven zouden zijn. Als Sam een zeekaart in het huis van zijn oma vindt, met daarop de Duivelshoorns, grijpt hij zijn kans om indruk te maken op Jade en haar vrienden. Maar is surfen bij de Duivelshoorns wel zo’n goed idee?
Ik heb meerdere boeken gelezen dit jaar op vakantie, maar dit vond ik het mooiste.


Winkeldochter Dina (12 jaar):
Blauwe plekken – Anke de Vries
Opmaak 1
Ik moest het lezen voor Nederlands. Een heftig verhaal maar ook heel mooi. Ik wilde heel graag doorlezen. Je leeft echt mee met de hoofdpersoon Judith die door haar moeder mishandeld wordt.


Winkeldochter Veerle (11 jaar):
Spes – Theo Meijer
spes
Als lezer bevind je je in een hondenwereld. Alles wat er gebeurt, spannende en ook zielige dingen, zie je door de ogen van hond Spes. Tijdens het lezen vroeg ik me vaak af of honden echt zo met elkaar omgaan.


Winkelkleindochter Zora (3 jaar):
Een evergreen:
De gele ballon – Charlotte Dematons
gele ballon
‘Waar is de gele ballon? Zie jij hem? Nee? Daar! En op deze bladzij? Nee. Dan zoeken we die morgen.’

Heerlijk op rijm:
Boer Boris gaat naar zee – Ted van Lieshout
‘Oma, ik wil Boeris Boor lezen.’

LC_BB_NL_Muis_jarig_cvr.inddEn natuurlijk flapjesboeken:
Beer is postbode – Julia Donaldson
en
Muis is jarig – Lucy Cousins

De flapjes zelf doen: elke keer weer een verrassing.


Winkeldochter Marthe (9 jaar):
Harry Potter I t/m VI – J.K. Rowling
steen der wijzen
Tussen de herfstvakantie en nu las ik deel 1 t/m 6 van Harry Potter. Ik kan niet zeggen welk deel mijn lievelingsdeel is, ze zijn allemaal spannend, soms grappig, soms ook best eng en verdrietig. Het is natuurlijk heel bekend dus ik hoef er niet veel meer over te zeggen. Het tweede deel vond ik eerst niet zo, maar toen ben ik nog een keer opnieuw begonnen en daarna ging het heel snel. Deel 7 heb ik net voor Sinterklaas gekregen, dus ik ga nu snel weer verder!


Winkeldochter Betty (7 jaar):
De gruwelijke generaal – Jozua Douglas
gruwelijke generaal
Dit is een heel grappig boek over een gek land, Costa Banana. Ik dacht eerst dat het echt bestond, maar misschien is het toch allemaal verzonnen. De president van Costa Banana doet allemaal gekke dingen en de generaal wil de macht overnemen. Gelukkig heeft de president twee slimme kinderen, vooral het meisje is heel slim en uiteindelijk wordt het land gered, met een banaan! Ik vond het spannend, maar vooral erg grappig.