Onze vakantietips 2017

montana   Basis CMYK   swing time   argonauten   exit west

Boekgeroep
Sinds enige tijd heb ik het gevoel dat mijn ongelezen boeken tegen me praten. Misschien bent u bekend met het fenomeen, ik hoop het, anders lijd ik aan een zeldzame kwaal. Eigenlijk heb ik het gevoel dat ze me dingen verwijten. Het ergst zijn de dikke boeken, die, gezien mijn aanschafwoede, in groten getale door mijn huis verspreid liggen. Dat is dan ook het probleem: ik ben nergens meer veilig.

In de keuken kom ik al een tijdje niet zo graag, want daar ligt Yotam Ottolenghi. ‘Polentaburgers met sumak, aardperen met manouri, zo moeilijk is het niet, je bent gewoon lui! Hoor je me?’ Het leek zo gezellig, een Israëlisch-Britse kok in huis nemen. Slapen doe ik trouwens ook al niet meer. Bij het voeteneind ligt Jonathan Littells De welwillenden, een duizend pagina’s tellend verslag van een SS’er aan het oostfront. Wat Littell allemaal tegen me brult zal ik maar niet herhalen, het komt er in elk geval op neer dat ik een schrijnend gebrek aan discipline heb. Verder heb ik De tolk van Java van Alfred Birney op mijn nachtkastje. Ben ik enthousiast in begonnen, maar heb ik nu even opzijgelegd voor Marjolijn van Heemstra’s En we noemen hem. Daar is Birney niet blij mee. ‘Zeg, ik heb de Libris gewonnen! Ken je prioriteiten!’ Zelfs in het kleinste kamertje van het huis kom ik niet tot rust. Peter van Straaten mag het ogenblik dan wel hebben ingewisseld voor het eeuwige, als het om de scheurkalender gaat is hij springlevend. ‘Je ligt al twaalf dagen achter, hoe denk je dat dat voor mij is?!’

U heeft ze vast ook in de kast: die interessante bundel hermetische gedichten waar u ooit nog uitgebreid voor gaat zitten, de vijfduizend bladzijden van Het Bureau van Voskuil die geduldig op uw pensioen staan te wachten. Als het op boeken aankomt, hamsteren we een mooie voorraad bij elkaar. Lezen kan altijd nog. En toch begint het gewicht van die berg ongelezen titels na verloop van tijd steeds zwaarder te drukken. Hoe hoger het papieren gebergte, hoe meer tijd er moet worden ingeruimd voor de inhaalslag. ‘Buying books would be a good thing if one could also buy the time to read them,’ zei Arthur Schopenhauer ooit. Fijn om te weten dat hij er ook last van had. Maar ook: kwestie van tijd máken, Arthur!

Moet ik eens tegen mezelf zeggen. Laptop het raam uit, telefoon in de kliko, en dan met kloosterlijke toewijding en een leessnelheid van 60 bladzijden per uur die berg te lijf gaan. Tja. Liever koop ik er nog wat boeken bij. Misschien is het wel zoals Arnon Grunberg laatst in een interview zei: ‘Lezers willen gered worden.’ Iedereen blijft op zoek naar dat allesomvattende boek dat voor hem of haar geschreven lijkt te zijn. Het boek dat redding biedt. Redding van ‘het leven’ en ‘de betekenisloosheid’ – aldus Grunberg, de meest gelezen psychiater van Nederland.

Aanschafwoede is dus een edele zoektocht, en dat vind ik als lezer wel een mooie conclusie. Als boekhandelaar ook trouwens: welke boekhandelaar zou u nou adviseren minder boeken te kopen? U heeft de ware gewoon nog niet gevonden! Geen nood, want ook dit jaar hebben mijn collega’s en ik ons best gedaan om u in contact te brengen met de mooiste, spannendste, en interessantste exemplaren uit onze winkel. We wensen u een mooie zomer!

Melle


Welke boeken tippen wij voor uw vakantie?

Edith:
Max, Mischa & het Tet-offensief – Johan Harstad
max, mischa & het Tet-offensiefVakantie is niet mijn sterke punt. Lekker niksen, graag, af en toe, vooral als het eigenlijk niet kan, maar verplicht ontspannen of nog erger: op avontuur – ik ben er niet goed in.
Wat ik wel leuk vind is heel veel lezen. Bijna net zo leuk als verzinnen wat andere mensen gaan lezen. Want vakantie of niet: lezen zullen we.
Bij voorgaande zomernieuwsbriefedities kreeg ik regelmatig te horen: ‘Leuk hoor, al die tips, maar het zijn er zo veel!’ Daar heb ik dit jaar wat op gevonden. Of eigenlijk heeft Johan Harstad daar iets op gevonden: Max, Mischa & het Tet-offensief. 1232 pagina’s, 1,5 kilo – al zou je nog iets anders willen lezen, het past gewoon niet meer in de koffer. Klaar. Niet meer over nadenken.
Gelukkig schreef Harstad zo’n geweldig hartveroverend allesomvattend overdonderend fantastisch briljant boek, dat je ook niks anders meer wílt lezen. Hij schuwt de grote onderwerpen niet: emigratie, scheiding, dood, liefde, de Vietnamoorlog, 9/11, alles zit erin, grotendeels bezien vanuit het veilige bastion dat Max, zijn vriendin Mischa en zijn oom Owen opgetrokken hebben in het Apthorp-appartementencomplex in New York. Ik wil ín die hoofden, ik wil alle theatervoorstellingen van regisseur Max zien en doorgronden, ik wil naar een expositie van de schilderijen van Mischa, ik wil oom Owen horen pianospelen.
Het is dan wel dik, maar je vliegt erdoorheen. Je loopt dus het risico aan het einde van het boek nog een stuk vakantie over te houden, maar daar weet ik ook nog wel iets op: gewoon opnieuw beginnen. Sterker nog: als ik de rest van het jaar niks anders meer zou mogen lezen, zou ik tevreden zijn.
Harstad schrijft zo warmbloedig en met zoveel compassie dat hij het voor elkaar krijgt dat ik me eenzamer én gelukkiger voel. Mocht het dus zover komen dat ik verbannen word naar een onbewoond eiland en maar één boek mag meenemen, dan weet ik het wel. Ik sta al bij de deur met mijn jas aan en dit boek onder mijn arm. Zonder morren.

(Las ik dan echt verder niks? Jawel, maar voor mijn overige tips moet u op flapjesexpeditie door de winkel. Want u weet: het ware avontuur begint bij de boekhandel om de hoek.)


Selma:
Karkas – Femke Schavemaker
karkasKarkas is voor de bipolaire stoornis wat De glazen stolp van Sylvia Plath is voor de depressie. Een gewaagde vergelijking, die ik maak om mensen die niet per se ‘iets’ met deze psychische stoornis hebben, over de streep te trekken. Want Karkas is een prachtig boek. Ja, inderdaad, geschreven om te vertellen over hoe een bipolaire stoornis zich openbaart en hoe een jonge vrouw die lijdt aan deze stoornis haar leven vormgeeft. Maar het gaat ook gewoon over een jonge vrouw die een weg vindt, probeert te vinden in het leven, met alle hindernissen die daarbij horen. En dat is schrijnend, soms hartverscheurend. En ze heeft trouwens een verdraaid goede muzieksmaak.

Swing Time – Zadie Smith
swing timeWat mij betreft is dit het ultieme vakantieboek. Het was jammer dat ik ook nog moest werken, eten en slapen; ik legde het maar met moeite weg. Twee vriendinnen met een passie voor dans groeien op in een arme buurt in Londen. Beiden hebben een witte en een zwarte ouder. Het verhaal is een zoektocht naar identiteit en afkomst, en voert ons langs dans en muziek, West-Afrika, popcultuur en sterrendom. Lees dit prachtige boek!

De argonauten – Maggie Nelson
argonautenDe argonauten heb ik in één ruk uitgelezen, verslonden zelfs! Het is zo’n navelstaardersroman die je een wijdere blik op de wereld geeft. Ik noem het maar een essayistische filosofische genderbending becoming-a-mum liefdesroman. Volgt u het nog? In de kantlijn staan de denkers die Maggie Nelson aanhaalt, wat ik lief en handig vind. Het is een inspirerend boek en als je het uit hebt ligt er dankzij haar zó weer een stapel boeken naast je bed.

Lampje – Annet Schaap (vanaf 9 jaar)
lampjeAch ach, wat een fantastisch kinderboek is dit. Dit moet door alle kinderen én hun ouders gelezen worden. Ik weet uit de wandelgangen al dat veel van mijn collega’s het met mij eens zijn. Doe uzelf en uw kind een plezier en lees het (voor). Jullie zullen een heerlijke tijd hebben met Lampje.
En mocht u een puber in huis hebben (of zijn), neem dan ook dit boek mee op vakantie: Er is geen vorm waarin ik pas – Erna Sassen. Een troostrijk boek over een intens onzeker, perfectionistisch en creatief pubermeisje dat probeert te begrijpen waarom haar leraar Nederlands de relatie met haar heeft verbroken.

De wilde tuin der verbeelding – Kris Pint
wilde tuin van verbeeldingOp de achterflap staat: ‘In het werk van kunstenaars en denkers vindt hij elementen van een levenskunst voor iedereen die zichzelf en anderen niet langer wil begrijpen in termen van concurrentie en consumptie.’ Het sprak mij aan en Kris Pint maakt het waar. Een bescheiden boek in formaat, maar inhoudelijk groots.


Martin:
Zo begin je een revolutie – Nadja Tolokonnikova
zo begin je een revolutie‘Boekhandel Linnaeus, met voor iedereen een favoriete verkoper die je boeken aanbeveelt die je ook echt goed vindt,’ schreef Jan Rothuizen in zijn Zachte Atlas. Hoewel we nog steeds een beetje moeten blozen van die opmerking, wil ik graag aansporen het niet zo zwart-wit te zien. Wij boekverkopers zijn namelijk vooral ook heel geïnteresseerd in úw aanbevelingen.
Een tijdje geleden kwam een vrouw aan de kassa met een stuk of drie exemplaren van Zo begin je een revolutie van Nadja Tolokonnikova. De mevrouw overhandigde me de boeken en begon er vol passie over te vertellen. Er vielen me twee dingen op. Ten eerste sprak ze de naam Tolokonnikova vlekkeloos uit en ten tweede was haar enthousiasme over het boek zo aanstekelijk, dat ik zin had om direct aan het boek te beginnen.
En inderdaad, wat een verhaal. Activiste en Pussy Riot-lid Tolokonnikova schrijft in korte alinea’s over haar liefde voor Rusland en haar haat voor Poetin. Zo begin je een revolutie is een wervelend betoog over haar verzet tegen seksisme, corruptie en de orthodoxe kerk.

Exit West – Mohsin Hamid
exit westDe indrukwekkendste roman die ik dit jaar las is Exit West. Mohsin Hamid beschrijft op prachtige wijze het leven in een naamloze stad in het Midden-Oosten. Heel even, na een pagina of twintig, lijkt zich een traditioneel (saai!) liefdesverhaal te ontspinnen. Man (Saïd) en vrouw (Nadia) leren elkaar kennen, het klikt, ze kijken samen naar de sterren op een dakterras, bla bla. Maar dan breekt er een burgeroorlog uit in de stad. Saïd en Nadia besluiten te vluchten, al hebben ze geen idee waarheen. Wat volgt is een magisch verhaal over liefde in tijden van onheil.

Een jihad van liefde – Mohamed El Bachiri
jihad van liefdeIk geloof dat alles over dit boekje inmiddels wel gezegd is, maar mocht het u zijn ontgaan: in Een jihad van liefde vertelt de Molenbeekse metrobestuurder Mohamed El Bachiri hoe hij zijn vrouw verloor bij de aanslag in Brussel. In plaats van zich over te geven aan woede of wraakgevoelens, roept hij op tot menselijkheid en begrip. Hartverscheurend en -verwarmend tegelijk.


Anja:
Recepten voor liefde & moord – Sally Andrew
recepten voor liefde en moordTannie Maria woont na de dood van haar man alleen op haar boerderij. Zij is dol op koken en eten en op haar vijf kippen. Ze heeft een rubriek in de plaatselijke krant waarin ze mensen antwoord geeft op levensvragen, veelal gecombineerd met recepten. Dan wordt er een vrouw vermoord, die haar kort daarvoor nog om hulp heeft gesmeekt omdat haar man zo gewelddadig is. Tannie Maria raakt verstrikt in haar eerste moordonderzoek…
Dit is een heerlijk feelgoodboek uit Zuid-Afrika, met een vleugje detective dat me deed denken aan Agatha Christie en Alexander McCall Smith, een scheutje geschiedenis van het land, een snufje feminisme en een hoofdpersonage bij wie je aan tafel wilt aanschuiven omdat ze zo lekker kookt. Een kleine waarschuwing: je krijgt geheid trek tijdens het lezen! Extra leuk: achterin het boek staan de favoriete recepten van Tannie Maria.

Ragdoll – Daniel Cole
ragdollDeze geweldige thriller is voor fans van gruwelijk vindingrijke seriemoordenaars en heerlijk verknipte rechercheurs. Er wordt een lijk gevonden dat uit lichaamsdelen van zes slachtoffers bestaat, door de pers ook snel ‘de lappenpop’ genoemd. De omstreden rechercheur William Fawkes, bijnaam de Wolf, moet samen met zijn collega’s Baxter en Edmund deze bizarre zaak oplossen. Dan duikt er een lijst op met zes namen en data waarop de ‘Lappenpopmoordenaar’ opnieuw zal toeslaan…
Ragdoll is een heerlijke pageturner voor de vakantie. Niet voor niets noemt Vrij Nederland dit boek in de Thrillergids ‘Lijk van het jaar’.

Meisje zoekt meisje – Timo van Barneveld en Arnout Janmaat
meisje zoekt meidsjeOf u nu op reis gaat of lekker thuis blijft: Meisje zoekt meisje neemt u mee naar verre landen en andere tijden. Het boek gaat over de muzikale wereldreis van Jos en Robby, twee Amsterdamse vrouwen die in de jaren veertig met hun gitaren als zangduo ‘de Rojo’s’ de weide wereld in trokken. Iedereen thuis dacht dat de dames na hooguit twee weken met hangende pootjes terug zouden komen. Maar ze hadden het mis. Het werden meer dan elf jaar, waarin ze door vier continenten reisden. Ze beleefden hoogte- en dieptepunten, leden honger, hadden succes. Ze traden zelfs op met Josephine Baker! Hun verhaal is prachtig geïllustreerd met beeldmateriaal uit het grote, goed bewaarde archief en de auteurs zijn erin geslaagd van de immense hoeveelheid informatie een heerlijk leesbaar geheel te maken.
Jos en Robby komen helemaal tot leven en je waant je samen met de stoere ‘Rojo’s’ op reis!


Jan:
Lenin in de trein – de reis naar de revolutie – Catherine Merridale
lenin in de treinTijdens de almaar voortslepende verschrikkelijke oorlog brak begin 1917 in Rusland de revolutie uit: de laatste tsaar werd verdreven uit het Winterpaleis en in de maanden die volgden was Petersburg het toneel van totale verwarring. Lenin bevond zich op dat moment in Zürich, en hij gooide het op een akkoordje met Duitsland, de vijand, voor een vrije doortocht terug naar huis. Want dáár wilde hij zijn. Een einde maken aan de oorlog (een vurige wens van de Russische soldaten en arbeiders, de voorlopers van de omwenteling) was voor hem slechts bijzaak: ‘Het volk moet niet met getrokken bajonet tegen de Duitsers oprukken, integendeel, alle volkeren ter wereld moeten de wapens opnemen tegen de heersende klasse.’ Catherine Merridale beschrijft niet alleen Lenins pikante treinreis, ze analyseert haarscherp de aanloop naar de omwenteling, het internationale krachtenspel en de chaos die Lenin bij aankomst aantrof die uiteindelijk uitmondde in de Oktoberrevolutie van 1917.

Voor wie verder wil lezen: ter gelegenheid van het honderdste jubileumjaar zijn er meer boeken verschenen over Lenin en de Russische Revolutie:
De biografie Lenin – leven en legende – Victor Sebestyen
Revoljoetsija! – Kees Boterbloem
Het ooggetuigenverslag Tien dagen die de wereld deden wankelen – John Reed
Maart 1917 – op de rand van oorlog en revolutie – Will Englund
1917 – Romanovs & revolutie – Mikhail Piotrovsky & Alexander Münninghoff

Nootmuskaat – de geschiedenis van een wonderbaarlijk nootje – Willem Oosterbeek
nootmuskaatEeuwenlang groeide de nootmuskaatboom alleen op de Banda-eilandjes nabij de Molukken. Nadat de VOC het alleenrecht op de handel van de nootmuskaat had afgedwongen (wat gepaard ging met het op grote schaal verbannen en uitmoorden van eilandbewoners), brak er voor de Verenigde Nederlanden een gouden tijd aan met de handel in dit wonderbaarlijke nootje. Waarom nu juist nootmuskaat zo veel geld opbracht, en hoe wij honderden jaren lang deze handel voor onszelf konden behouden doet Willem Oosterbeek in dit aanstekelijk geschreven boek haarfijn uit de doeken.

Goede Hoop – 400 jaar Nederland en Zuid-Afrika – Bas Kromhout
goede hoopMet de tentoonstelling in het Rijksmuseum, de tv-serie van Hans Goedkoop en een aantal boeken staat dit jaar de relatie tussen Nederland en Zuid-Afrika volop in de belangstelling. Ook hier, net als bij de nootmuskaat, een problematische relatie, waarbij verovering, bezetting, uitbuiting en moord belangrijke thema’s zijn. Erg ongemakkelijk allemaal. Maar ook: razend interessant. Want het is bijvoorbeeld fascinerend om te lezen hoe de Nederlander Jacob Gordon vanuit de Kaap met zijn mensen noordwaarts trok en allemaal nieuwe dieren ‘ontdekte’, die hij nauwgezet onderzocht en tekende. En wat een prachtige tekeningen van het Afrikaanse landschap maakte hij! De Grote Trek van Nederlandstalige kolonisten vanuit de Kaap was ook zo’n fascinerende gebeurtenis. Voorman Piet Retief proclameerde in 1837: ‘Wij vertrekken nu uit ons vruchtbare geboorteland, waar wij enorme schade hebben geleden en voortdurend hebben blootgestaan aan ergernis, om ons te gaan vestigen in een woest en gevaarlijk gebied; maar wij gaan met een vast vertrouwen op een alziende, rechtvaardige en genadige God, die wij altijd zullen vrezen en in alle nederigheid zullen proberen te gehoorzamen.’
In het boek van Bas Kromhout is de Zuid-Afrikaanse geschiedenis inzichtelijk beschreven, zeker ook voor mensen voor wie de kennis van deze geschiedenis bescheiden is (en dat gold voor mij eerlijk gezegd ook).


Jeanine:
Acht maanden in de Gazastraat – Hilary Mantel
acht maanden in de gazastraatEen gekmakend claustrofobisch niets-is-wat-het lijkt-verhaal over een vier jaar durend verblijf in de Saoedische stad Djedda, eind jaren tachtig. Hoofdpersoon Frances vergezelt haar man die hier een riant betaalde klus gaat doen. Haar plek is, tja, waar eigenlijk? Thuis in elk geval; daarbuiten mag ze zich eigenlijk alleen maar in het gezelschap van haar eigen man begeven. Maar die is vrijwel altijd aan het werk. Frances heeft niets omhanden. De verveling slaat toe. En dreigde dat ook bij mij te doen, totdat ik besefte dat het juist de bedoeling van de schrijfster moest zijn: mij te laten voelen hoe stroperig de tijd kan zijn. Als er dan iets heftigs gebeurt en Frances dit ter sprake brengt, moet ze sterk in haar schoenen staan om niet voor gek verklaard te worden. Ze houdt stand en blijft dicht bij zichzelf in deze bizarre samenleving, ook al is dat een vrijwel onmogelijke opgave.

Lichaam van licht – Jelmer Soes/Sanoj (vanaf 14 jaar)
lichaam van lichtSanoj is de naam die de achttienjarige Jonas gebruikt als hij aan het gamen is. Dit boek uit de Slash-reeks (een reeks waarin bekende auteurs het levensverhaal optekenen van een bijzondere jongere), laat zien hoe Sanoj geleidelijk steeds meer plek inneemt in het leven van Jonas, tot er bijna niets meer van Jonas’ eigen wereld overblijft.
Voor zover ik weet is dit een van de eerste boeken in Nederland met gameverslaving als thema. Een fijn boek dat niet belerend wil zijn en dat het verhaal heel goed van binnenuit vertelt.

De Arabier van de toekomst (drie delen) – Riad Sattouf
arabier van de toekomstNa Acht maanden in de Gazastraat wilde ik, gek genoeg of misschien toch ook weer begrijpelijk, verder lezen over deze regio.
De drie graphic novels van de Frans-Syrische auteur en cineast Riad Sattouf verhalen over zijn Arabische kinderjaren in de jaren tachtig.
In eenvoudige lijnen en mooie kleuren wordt het jonge leven verstript. Riad is een engelachtige verschijning met zijn lange blonde krullen. Zijn blik is vrijwel altijd onschuldig, en hij is naar zijn ouders toe zeer liefdevol. Vooral naar zijn vader, naar wie hij ondanks of misschien wel vanwege diens voortdurende gestuntel, erg opkijkt. Pa is een niet praktiserende moslim en moet alle zeilen bijzetten om door mensen in zijn omgeving voor vol aangezien te worden. Zijn Franse moeder brengt haar tijd in Libië en Syrië voornamelijk binnenshuis door. Riad ziet haar steeds somberder worden.
Buiten hun vier muren is er veel geweld, jodenhaat, hypocrisie en frustratie. Een wereld waarin Riad zijn weg moet vinden.

Gemeengoed – Ann Patchett
gemeengoed‘Als je kinderen hebt en een scheiding overweegt, lees dan eerst dit boek,’ stond er onlangs in een recensie. Ik heb kinderen en géén plannen om te scheiden, maar ik was wel meteen geprikkeld.
Door beslissingen van hun ouders worden kinderen uit twee gezinnen met elkaar opgescheept. De jonge mensen worden vaak aan hun lot overgelaten. Ze rooien het met elkaar. Als ze oud genoeg zijn zwermen ze uit, maar de basis die er in hun jeugd is gelegd zal altijd een stempel blijven drukken. Bij de een zit die stempel dieper dan bij de ander.
Een ontroerend mooi verhaal.

Een onberispelijke man – Jane Gardam
onberispelijke manTijdens de hoogtijdagen van het Britse rijk werden veel kinderen vanuit de koloniën naar ‘huis’ gestuurd om in Engeland een goede verzorging en opleiding te genieten. Deze kinderen (Raj-wezen genoemd) zagen hun ouders vaak lange tijd niet of zelfs helemaal nooit meer terug. Zo ook de hoofdpersoon van dit verhaal, Edward Feathers.
Het steeds weer verlaten of in de steek gelaten worden door mensen van wie hij houdt blijkt een rode draad in zijn leven te zijn. Op professioneel vlak heeft hij het beter getroffen en wordt hij een invloedrijk advocaat.
Dit boek is een liefdevol portret van een complex leven in de hoogtijdagen van het Britse rijk, met het ontwrichtende effect van de Tweede Wereldoorlog op het dagelijks leven als achtergrond.


Melle:
En we noemen hem Marjolijn van Heemstra
en we noemen hemEen origineel verhaal over een hoogzwangere, zich door archieven heen ploegende vrouw, die de strengste deadline heeft die er bestaat: het kind in haar buik moet een naam krijgen. Wil ze haar toekomstige zoon wel vernoemen naar de verzetsheld uit haar familie, ‘bommenneef’ Frans, over wie ze steeds meer belastende feiten vindt? Hoe dieper Marjolijn van Heemstra – die zelf de hoogzwangere vrouw is; dit is haar verhaal – graaft, hoe meer ze twijfelt aan het morele kompas van Frans.
En we noemen hem laat zien hoe moeilijk het is om je helden van hun sokkel te stoten. Van Heemstra schrijft over haar tegenzin om de waarheid onder ogen te komen, over de hoop dat haar vermoedens niet kloppen. Ze maakt je deelgenoot van haar poging om de daden van Frans te legitimeren. Ik denk niet dat ik eerder een boek las waarin de schrijver zo eerlijk is.

De tolk van Java Alfred Birney
tolk van java‘Ik moest weleens een pilletje valium slikken tijdens het schrijven van dit boek.’ zei Alfred Birney in een interview met Volkskrant-recensent Arjan Peters. Dat valt te begrijpen, want in De tolk van Java schrijft Birney zeer persoonlijk over de grote drama’s in zijn jeugd, die overschaduwd werd door zijn gewelddadige vader. Birneys boek is een wonderlijk geheel van vertelstemmen: er is de stem van de Helmondse moeder, die herinneringen ophaalt aan haar moeizame huwelijk; er zijn de opgetekende oorlogsmemoires van de vader, de voormalige Indische oorlogstolk, en dan is er het sarcastische commentaar van de zoon (Alan, Birneys alter ego) op zijn vaders dagboekfragmenten. De memoires van de vader grepen me het meest aan: zijn oorlogsherinneringen zijn in gespierde taal opgetekend en angstaanjagend afstandelijk, zodat je denkt: er is iets grondig mis met deze man. Ondanks dit alles voelde ik een vage compassie voor hem – misschien wel omdat hij zelf als jongetje ook zo ontelbaar vaak geslagen werd door zijn vader.

De thuiswacht – Dola de Jong
thuiswacht‘Schaamteloos, onpublicabel’ – dat was het oordeel van Dola de Jongs uitgever toen deze eind jaren veertig het manuscript van De thuiswacht las. Zulke predicaten uit het verleden staan meestal garant voor interessante boeken. Toch was ik verbaasd, bijna geschokt, toen ik dit boek las: zo’n tijdloos boek had ik niet verwacht. Alleen de schrijfstijl – zo verzorgd en mooi zie je het zelden nog – verraadt dat dit boek niet hedendaags is. Als u De meisjes van Emma Cline goed vond, zou ik dit zeker lezen, want ook De thuiswacht verkent het grijze gebied van de liefde en vriendschap tussen twee jonge vrouwen.


Mieke:
Lenteloos voorjaar – oorlogsdagboek 1940-1941 – Hanny Michaelis
lenteloos voorjaarIn 2005 verscheen het boekje Hanny Michaelis, een keuze uit haar gedichten door J.J. Voskuil. Hij raakte me met zijn beschrijving van haar gedichten en ik besloot ze te gaan lezen. Haar poëzie is nog meer gaan spreken sinds de publicatie van haar oorlogsdagboeken.
In Lenteloos voorjaar beschrijft Michaelis haar schooltijd op het Amsterdamse Vossius Gymnasium en haar situatie thuis van dag tot dag. Haar ouders, Alfred Michaelis en Gonda Swaab, beiden afkomstig uit Joodse families, trouwden in 1921. Alfred kwam uit Berlijn en vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog moest hij kiezen: ofwel Duitser blijven ofwel stateloos worden. Hij koos voor stateloos waardoor Hanny dit ook werd. Ze leefden van de steun en van de familie. Hanny was een kosteloze leerling op het Vossius.
Aanvankelijk las ik het boek als een literaire Joop ter Heul, maar dat bleek een vergissing: met groot inzicht in de mensen om haar heen en haar eigen tekortkomingen schrijft ze met scherpe pen over het alledaagse leven tijdens het begin van de oorlog en over de dreiging van wat haar te wachten staat. Het boek is een baksteen in mijn rugzak, maar dit weerhoudt me niet om het bij me te houden en als ik langs de Amstel fiets, kijk ik door de ogen van Michaelis naar het licht en de kleur van het water.

Je ziet mij nooit meer terug – Sonja Barend
Je ziet mij nooitDe titel van het boek is de laatste zin die David Barend tegen zijn vrouw zei, toen hij in 1941 werd opgehaald door twee ‘keurige Nederlanders’. De kleine Sonja wordt naar haar oma in Alkmaar gebracht en na de oorlog komt ze weer thuis. Als ze elf jaar is, komt ze er bij toeval achter dat ze niet Sonja de Groot heet, maar Sonja Barend. De man in huis is niet haar vader en haar broertjes zijn haar halfbroertjes.
We kennen Sonja Barend als de ‘Koningin van de talkshow’. Er is een prijs naar haar vernoemd en tot op de dag van vandaag is ze een voorbeeld voor velen, juist door haar manier van vragen stellen en doorvragen.
Toch heeft ze in al die jaren haar moeder nooit durven te vragen hoe haar leven met David Barend is geweest en wat voor man haar vader eigenlijk was. In dit verhaal beschrijft Sonja Barend haar zoektocht naar het verleden en haar berusting dat ze op sommige vragen nooit antwoord zal krijgen. Haar verhaal is zonder sentiment of zelfbeklag geschreven en is daardoor licht van toon en heel fijn om te lezen.

Lampje – Annet Schaap
lampjeLampje heet eigenlijk Emilia, maar iedereen kent haar als Lampje omdat ze elke avond het licht in de vuurtoren aansteekt en het in de ochtend weer uitblaast. Haar vader, de vuurtorenwachter, heeft maar één been en hij heeft zijn dochter hard nodig. Op een dag zijn de lucifers op als er een storm losbreekt. Het lukt Lampje niet op tijd het licht aan te steken en er vergaat een schip voor de kust. Voor straf wordt vader in de vuurtoren opgesloten en Lampje wordt naar het grote huis in het dorp gestuurd waar volgens de verhalen een monster op zolder woont. Het huis wordt bewoond door vreemde mensen die haar vanaf het begin duidelijk maken dat de zolder verboden terrein voor haar is. Langzamerhand worden de vreemde bewoners haar vrienden en als Lampje eindelijk moed heeft verzameld om naar zolder te gaan komt ze oog in oog met het monster te staan. Op dat moment besluit ze haar leven in eigen hand te nemen en dan beleeft ze nog veel meer avonturen.
Dit is zo’n boek dat je niet weg kunt leggen: het is zielig, droevig, grappig en spannend en je wil Lampje niet meer alleen laten.

Genoeg nu over mij – Marja Pruis
Opmaak 1In een wereld die zich iedere dag weer schreeuweriger aandient, kun je je afvragen hoe een mens zich ooit kan verzoenen met het feit dat hij bestaat en dat hij daar het beste van moet maken. ’Wat zie je als je in de spiegel kijkt?’ is de vraag die Marja Pruis zichzelf en de lezer stelt. Ze beantwoordt deze vraag met humor en spaart zichzelf niet. Het verschil tussen mannen en vrouwen is door de eeuwen heen onderwerp van gesprek in boeken en in het dagelijks leven. We komen daar niet uit, maar of dat erg is? Zolang er boeken zoals Genoeg nu over mij verschijnen, is er hoop. En daar moeten we het maar mee zien te doen.


Casper:
En we noemen hem – Marjolijn van Heemstra
en we noemen hemStel, je hebt je oma ooit beloofd dat je, als je later een keer een zoon zou krijgen, deze zou vernoemen naar de held van de familie: oom Frans. Deze Frans, in de familie liefkozend ‘bommenneef’ genoemd, blies op 5 december 1946 drie mensen op die tijdens de Tweede Wereldoorlog fout waren geweest. Jaren later is Marjolijn van Heemstra in verwachting van een zoon en gebruikt ze de tijd die haar nog rest tot de bevalling om te onderzoeken of ‘bommenneef’ wel echt een held was. In En we noemen hem verbindt Van Heemstra op fascinerende wijze dit gewroet in haar familiegeschiedenis met haar zwangerschap. Terwijl haar buik groeit begint de tijd steeds meer te dringen om een antwoord te vinden op al haar vragen. Het resultaat is een meeslepend boek waarin je meer en meer betrokken raakt bij de persoonlijke zoektocht van de auteur, een gevoel dat me deed denken aan het boek HhhH van Laurent Binet. Aan het eind van En we noemen hem heeft Marjolijn van Heemstra niet alleen het leven geschonken aan een nieuwe telg in haar familie, maar tegelijkertijd ook aan een fonkelende roman die me nog lang zal bijblijven.

Monument voor de quagga – Reinier Spreen
quaggaZo’n honderd jaar geleden stierf in Artis het laatste exemplaar van een dier genaamd quagga. Op zichzelf al een tamelijk tragische gebeurtenis, maar des te tragischer is het feit dat niemand besefte dat het hier überhaupt om het laatste exemplaar ter wereld ging. Geïntrigeerd door dit ietwat knullige voorval ging Reinier Spreen op zoek naar het verhaal van de quagga, met recht de schlemiel van de uitgestorven dieren. Zijn zoektocht leidt hem van Amsterdam naar Zuid-Afrika – waar dit neefje van de zebra eeuwenlang floreerde – en van stoffige museumzolders naar stoere ontdekkingsreizigers. Dit alles aangevuld met prachtige afbeeldingen van schilderijen, tekeningen en foto’s. Monument voor de quagga is een uitgesproken origineel en vermakelijk boek geworden, dat absoluut een plekje in uw rugzak of koffer verdient deze zomer. Mijn complimenten voor dit met liefde geschreven én uitgegeven boek.


Marijke:
Je ziet mij nooit meer terug – Sonja Barend
Je ziet mij nooitHeel bijzonder om dit persoonlijke verhaal te lezen. Het is alsof je bij Sonja op visite bent en ze je dit allemaal vertelt.
Het verhaal ontrolt zich langzaamaan en gaandeweg wordt duidelijk wat er zich heeft afgespeeld, al komt er niet op alle vragen antwoord. De opbouw is heel goed. Afwisselend vertelt Sonja over haar leven, haar geliefde en haar werk. En over haar jeugdherinneringen en haar zoektocht in het oorlogsverleden van haar familie.
De toon is licht en toegankelijk, ondanks de soms zware onderwerpen en pijnlijke gebeurtenissen. Sonja kijkt met een kritische blik, maar heeft ook begrip voor wat er gebeurd is en spreekt er liefdevol over.
Dit boek van bescheiden omvang laat een grote indruk achter.

Een onberispelijke man – Jane Gardam
onberispelijke manJane Gardam is in Nederland nauwelijks bekend. Een onberispelijk man is het eerste deel van een trilogie en verscheen dit jaar voor het eerst in een Nederlandse vertaling.
De onberispelijke man is Edward Feathers, een topadvocaat die een succesvolle carrière heeft in Hongkong. Daar komt ook zijn bijnaam Old Filth (= failed in London, try Hongkong) vandaan.
Het boek is een terugblik op zijn leven. Hij is oud en alleen en terug in Engeland als het verhaal begint. Hij is door en door een gentleman en maakt een onberispelijke indruk. Maar onder het oppervlak zit veel verborgen. Na de dood van zijn geliefde vrouw Betty komen herinneringen en gebeurtenissen uit het verleden onherroepelijk naar boven. Was zijn huwelijk wel wat het leek? Wat is er met zijn vader gebeurd die achter is gebleven in Maleisië? De vreselijke jaren bij Ma Didds, Sir die hem opgeleid heeft, zijn ongelooflijke zeereis naar Singapore, de periode van de Tweede Wereldoorlog, zijn vriendschap met Pat Ingoldby, zoveel mensen en gebeurtenissen komen terug in zijn herinnering en nachtmerries.
De hoofdstukken spelen afwisselend in de verschillende periodes van zijn leven en vormen een wervelend geheel.
Het is een prachtig boek.

In het buitengebied – Adriaan van Dis
2013_14In het buitengebied bestaat uit vijf op zichzelf staande verhalen die samen één geheel vormen. De ik-figuur is een oude schrijver die zich heeft teruggetrokken in een gehucht in de vallei. Het is onmogelijk om niet Van Dis in hem te voelen, zijn stem te horen en de suggestie te ervaren dat het autobiografisch is.
De observaties zijn scherp, grappig en rauw. In de verhalen geeft de ‘binnenstem’ een tegengeluid aan de schrijver en confronteert hem met zijn twijfels, ijdelheid en verborgen gevoelens.
De personages die hij opvoert hebben allemaal iets tragisch. Ze leven aan de rand van de samenleving of in een mooie schijnwereld. In zijn contact met hen voelt de ik-figuur begrip en mededogen, maar hij bespot ze eveneens. Ook speelt de actualiteit een rol, vluchtelingen, een robot, sociale ongelijkheid.
Mooie zinnen, prettige ironie, heldere bespiegelingen. Zeker lezen.


Roxanne:
Montana – Smith Henderson
montanaHeftig en rauw, het Noordwesten van de Verenigde Staten, rafelranden van de maatschappij, mentale problemen, godsdienstfanatisme, drank en drugs, uit goede bedoelingen handelen maar van de maatschappij niet kunnen winnen. Dat zijn een paar trefwoorden die bij mij opkomen als ik terugdenk aan dit boek. Een sociaalhulpverlener probeert van alles om ontspoorde ouders en kinderen in het landelijke Montana te helpen hun leven op de rit te krijgen, maar is zelf ook niet de meest voorbeeldige echtgenoot en vader. Smith Henderson maakt dit boek tot een spiegel van het grillige weer en landschap van de drie na grootste staat van de Verenigde Staten.

Schorshuiden – Annie Proulx
schorshuidenNiet dat ik wars ben van omvangrijke werken, maar een verhaal dat vier eeuwen omvat boezemde ook mij ontzag in. Gelukkig houdt Annie Proulx de vaart in het verhaal en schieten de jaren en gebeurtenissen voorbij. Onvermijdelijk passeren vele personages de revue, de ene interessanter dan de andere. Maar wat mij het meest trof is de rol van het bos, en het verschil in benadering en respect voor flora en fauna tussen Europese kolonisten en de oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika en Nieuw-Zeeland.

In het oude hotel – Joseph Mitchell
oude hotelAfgelopen voorjaar was dit mijn vakantieboek, en ook al was die specifieke reis niet naar New York, toch waande ik mij er af en toe. In het oude hotel bevat een bundeling van werk tot 1965 (hoewel Mitchell pas in 1993 overleed publiceerde hij na 1965 wegens een writer’s block niets meer). Mitchell observeerde als de beste en schetste prachtige portretten van zonderlinge figuren, zoals de 93-jarige Mr. Flood die besloot 115 jaar te worden op een dieet van sterke drank, vis en schaaldieren, en mijn persoonlijke favoriet Joe Gould, de zwervende bohemien uit Greenwich Village die beweerde het dikste boek ooit te schrijven.

Leven als een beest – Charles Foster
leven als een beestCharles Foster is advocaat, hoogleraar medische ethiek en dierenarts. Eigenlijk niet eens zo gek dat een man met zoveel verschillende interessegebieden ook een poging waagde om als das, otter, gierzwaluw, edelhert en stadsvos de wereld te verkennen. Toegegeven, het klinkt als een eigenaardige en hachelijke onderneming, maar geef dit boek een kans en u zult zien dat de afstand tussen dier en mens afneemt en de empathie toeneemt.

Souq – tafels vol mezze – Nadia Zerouali en Merijn Tol
Souq_omslag.inddDe meest recente telg uit de reeks kookboeken van culinair journalisten Nadia Zerouali en Merijn Tol. Ze werpen hun licht dit keer op de mezze-traditie uit het oostelijk deel van het Middellandse Zeegebied. Denk aan tafels voor geurige gerechten die je deelt met vrienden en familie alvorens je de barbecue aansteekt voor het hoofdmaal. Heeft u eerdere kookboeken van deze dames doorgelezen of doorgekookt, dan zult u zo nu en dan wat overlap vinden bij de uitleg over ingrediënten, maar het stoort niet. Het grafisch ontwerp, de foto’s, het is allemaal prachtig, en zelfs een tikkeltje persoonlijker dan bij het eerdere werk. De twee leeslinten zijn ook erg handig. Ik kijk er nu al naar uit om hier deze zomer veel recepten uit te koken.


Iris:
Max, Mischa en het Tet-offensief – Johan Harstad
max, mischa & het Tet-offensiefAlles klopt aan deze roman. En dat kwam met een offer: in de acht jaar dat Harstad schreef aan dit boek heeft hij elk detail uitgewerkt. En dan bedoel ik ook echt uitgewerkt. Voor een scène waar een taxichauffeur in zou voorkomen deed hij een online cursus om zijn taxidiploma te halen (en schrapte vervolgens de scène uit het boek) en alle schilderijen van kunstenares Mischa bestaan echt (omdat Harstad ze zelf maakte).
De personages zijn allemaal op hun eigen manier ontheemd, maar proberen er het beste van te maken.
Dit boek zal me nog heel lang bijblijven, en dan vooral de bijzondere vriendschap tussen Max en Mordecai. Echt, wees blij dat het zo dik is; het is namelijk fantastisch.

Lampje – Annet Schaap
lampjeDit is zoals een goed kinderboek hoort te zijn. Een tijdloos verhaal over een eiland waar het soms heel hard waait, een moedig meisje en enge monsters die wellicht niet zo eng zijn als je soms denkt!

.
.

Wees onzichtbaar – Murat Isik
Basis CMYKMetin is een zachtaardige jongen, een enorm contrast met zijn spijkerharde en tirannieke vader. De ontwikkeling van zowel het leven van Metin als van de Bijlmermeer waar het gezin woont, wordt heel precies beschreven waardoor je als lezer het gevoel hebt dat je overal met je neus bovenop zit.
Een prachtige coming-of-ageroman die bovendien heel geschikt is om op je leeslijst voor Nederlands te zetten.


Marianne:
Swing time – Zadie Smith
swing timeSwing time is een rijk verhaal over vriendschap, muziek, dans, klasseverschillen, kansen, eenzaamheid en hoe we gevormd worden door waar we vandaan komen. Toen ik het boek uit had dacht ik meteen: ik moet het nog een keer lezen. Er zit zoveel in dit boek dat één keer lezen eigenlijk niet genoeg is.


Ons soort mensen
 – Juli Zeh

ons soort mensenJuli Zeh schetst een filmisch beeld van het wel en wee in een kleine gemeenschap op het Duitse platteland. De komst van een investeringsmaatschappij, die in het dorp een windmolenpark wil bouwen, zet de verhoudingen op scherp.  Zeh verweeft grote en kleine maatschappelijke thema´s en sociale verhoudingen op een heel natuurlijke wijze met elkaar en maakt er een zeer meeslepend verhaal van.

En we noemen hem – Marjolijn van Heemstra
en we noemen hemMarjolijn van Heemstra besloot op haar achttiende dat als ze ooit een zoon zou krijgen, ze hem zou vernoemen naar een oudoom, die als verzetsheld was uitgegroeid tot een familielegende. In deze roman begint ze tijdens haar zwangerschap uit te zoeken wie deze ‘held’ eigenlijk was en begint ze te twijfelen of ze haar zoon wel mag opzadelen met de geschiedenis die met deze naam verbonden is.
Ik vond het een knap geconstrueerde, spannende, poëtische, humoristische zoektocht naar de waarheid, die toch altijd gekleurd blijkt te zijn.

Een krat vol recepten – Eefje Brugman
krat vol receptenEefje Brugman begon in 2010 als een van de eersten met de maaltijdbox (‘De Krat’). Ze had het idee dat er in Nederland veel lokale en duurzame kwaliteitsproducten worden gemaakt, maar dat deze voor de gemiddelde Nederlander vaak moeilijk te krijgen zijn.
Voor dit boek selecteerde Eefje per seizoen en per groente de allerbeste recepten: verrassende, originele maar ook gewoon snelle en praktische. Een mooi, helder vormgegeven boek dat niet mag ontbreken in uw kookboekencollectie.

Lampje – Annet Schaap
lampjeLampje is een prachtig  ‘klassiek’ kinderboek. Avontuurlijk, ontroerend, sprankelend, origineel en levensecht. Wat een talent is Annet Schaap! Een feest om te lezen voor jong en oud.