78.143 resultaten

Het tij keren

Denken begint met twijfelen en ‘nee’ durven zeggen. Denken is behalve kritische vragen stellen ook de draad spannen tussen verleden en toekomst, teneinde beter voorbereid te zijn op de mogelijkheden die in het heden verscholen liggen. Rosa Luxemburg (1871-1919) en Hannah Arendt (1906-1975) waren beiden politieke denkers die vanuit hun kritische reflectie op het kapitalisme en de moderne consumptiemaatschappij voor meer politieke participatie van de bevolking pleitten. ‘Politieke kwesties zijn te serieus om alleen aan politici te worden overgelaten,’ meende Hannah Arendt. Op 15 januari 2019 was het precies honderd jaar geleden dat Rosa Luxemburg werd vermoord. ‘Je zou willen geloven dat er nog hoop is voor een verlate erkenning van wie Rosa Luxemburg was,’ schreef Hannah Arendt in 1966. In dit boek onderneemt Joke J. Hermsen een poging hiertoe. Ze vraagt zich ook af in hoeverre de inzichten van Luxemburg en Arendt ons behulpzaam kunnen zijn bij de transitie naar een meer duurzame, menselijke en solidaire samenleving. Joke J. Hermsen (1961) is schrijver en filosoof. Tot haar essayistische werk behoort onder meer Stil de tijd (Jan Hanlo Essayprijs 2011), Kairos. Een nieuwe bevlogenheid (shortlist beste filosofieboek van 2014) en Melancholie van de onrust (essay van de Maand van de Filosofie 2017).

Discipline, toezicht en straf

Wu Wei, Ubuntu, Buen Vivir

Wat is reïncarnatie en hoe gaat het in zijn werk? Bestaat er een overkoepelende definitie van de ziel? Is monisme een stroming die je alleen in het westerse denken tegenkomt? Op deze en vele andere vragen krijg je een antwoord in 'Wu-Wei, Ubuntu, Buen Vivir'. Honderd manieren om te leven in honderd puntgave beschrijvingen. Zo leer je van de hele wereld hoe je vandaag eens in het leven zult staan. Aan de hand van die honderd ideeën uit de wereldfilosofie ontstaat er bovendien een filosofische landkaart met de belangrijkste begrippen als knooppunten. Een boek voor elke dag, een handzaam naslagwerk en een gereedschapskist voor iedereen die zelf verbanden tussen alle windrichtingen wil maken.

Verhandeling over de verbetering van het verstand

Baruch de Spinoza (1632-1677) is de eigenzinnige doelbewuste en onverschrokken denker bij uitstek. De vader van de Verlichting is hij genoemd, een monument voor de vrijheid van denken. De Tractatus de intellectus emendatione, de verhandeling over de verbetering van het verstand en over de weg waarlangs dit het beste tot de ware kennis der dingen kan geraken, behoort tot Spinoza's vroege werken, evenwel pas verschenen na zijn dood in 1677, en onvoltooid gebleven. De Verhandeling is een toonbeeld van klaar en kernachtig denken, een inleiding tot de filosofie, die de afstand tussen de gewone lezer en de filosofie overbrugt. Spinoza presenteert zijn traktaat als een kleine natuurgeschiedenis van de geest. Zijn methode is minder gericht op de verbetering dan op de bevrijding of 'emancipatie' van het verstand. De geboorte van de Verlichting kondigt zich aan.

Ubuntu

De Zuid-Afrikaanse filosoof Mogobe Ramose schreef het klassieke werk over ubuntu. Deze Afrikaanse filosofie verandert onze kijk op taal, politiek, religie, het rechtssysteem, onze omgang met de aarde en elkaar. Zij laat ons de wereld als totaal nieuw ervaren. Vanuit ubuntu, dat bekend is geworden door onder andere Nelson Mandela, is het bestaan een continue stroom waarin alles steeds een balans zoekt. Deze filosofie heeft behalve Afrika ook het Westen veel te bieden.

Socrates en Orunmila

Filosoof Sophie Oluwole deelt haar wonderbaarlijke ontdekkingen over de Afrikaanse filosoof Orunmila, die leefde ten tijde van Socrates. Beide filosofen hebben zelf geen woord op papier gezet. Hun werk vertoont opvallende inhoudelijke overeenkomsten en interessante verschillen. Aan de hand van deze denkers beschrijft Oluwole hoe de Afrikaanse en westerse filosofie allebei een andere weg zijn ingeslagen. Bovenal toont ze aan dat de menselijke behoefte aan filosofie universeel is.

Van zichzelf bevrijd

Menselijk leven is leven in relaties. De Frans-joodse filosoof Emmanuel Levinas richtte zich vooral op de bevrijdende kracht van relaties. Hij ontdekte dat ze behulpzaam kunnen zijn om onszelf los te laten en om compassie te oefenen. Renée van Riessen onderzoekt Levinas’ denken over nabijheid, ontlediging (kenosis) en naastenliefde. Ze brengt het in discussie met hedendaagse denkers (Heidegger, Ricoeur, Derrida) en legt verbanden met het werk van schrijvers en beeldend kunstenaars als Natalia Ginzburg en Barnett Newman. Met haar Levinas-interpretaties beweegt Van Riessen zich op het grensvlak van ethiek, mystiek en religie. Ze onderzoekt de vruchtbaarheid van Levinas’ denken over ontlediging en bevrijding via reflecties over religieuze taal, identiteit, sterfelijkheid en belangeloosheid. Transcendentie blijkt hier telkens verbonden te zijn met het raadsel van de nabijheid van de ander. Renée van Riessen is filosoof en dichter. Zij doceert godsdienstfilosofie aan de PThU Groningen en is bijzonder hoogleraar christelijke filosofie aan de Universiteit Leiden. Eerder publiceerde zij onder meer het succesvolle Oratio-essay De ziel opnieuw (4de druk).

Charles Taylor

Charles Taylor is een van de sleutelfiguren in het hedendaagse debat over het zelf en de problemen van de moderniteit. Ger Groot en Guy Vanheeswijck bieden een toegankelijke, actuele inleiding tot Taylors denken. Op boeiende wijze reconstrueren de auteurs het ambitieuze filosofische project dat Taylors uiteenlopende werken verenigt. Aan de orde komen thema's als het verband tussen identiteit, taal en morele waarden, democratie en multiculturalisme en het conflict tussen seculiere en niet-seculiere spiritualiteit. Taylors ingewikkelde maar zeer invloedrijke werk wordt in deze unieke monografie helder toegelicht.

Leven in tijden van versnelling

Een door Marli Huijer speciaal voor Nederland bewerkte introductie op het werk van 'onthaastingsgoeroe' Hartmut Rosa; een filosofisch antwoord op onze steeds snellere levenswijze. Het leven gaat steeds sneller. De snelheid van de technologische innovatie neemt toe, maatschappelijke posities en waarden veranderen in hoog tempo en door het toegenomen aantal keuzes dat we tegenwoordig hebben, zijn we steeds onderweg naar meer en nieuwer. Volgens Hartmut Rosa leiden deze versnellingen tot een nieuw soort vervreemding: we raken steeds verder van onszelf verwijderd. Rosa's antwoord hierop is een pleidooi voor resonantie, een ervaring waarin de mens zelf geen actieve rol speelt, maar die hem overkomt. Een ervaring waarin de wereld op zichzelf zin heeft. Hiervoor hebben we volgens Rosa drie bronnen ter beschikking: religie, kunst en natuur. Hartmut Rosa (1965) is een van de spraakmakendste Duitse sociologen van de afgelopen jaren. In Duitsland noemt men Rosa ook wel de 'onthaastingsgoeroe', want het zijn precies de gejaagdheid en de continue haast van de moderne mens waarop hij zich in zijn onderzoek richt.

Falen - opnieuw falen - steeds beter falen

'Wat doen we als het leven niet verloopt, zoals we verwacht hadden?', begint de boeddhistische bestsellerauteur Pema Chödrön haar toespraak bij het afstuderen van haar kleindochter.'We zeggen: "Ik heb gefaald."Maar wat als falen nou niet alleen oké is, maar de meest directe weg naar een completer en meer vervuld leven?'Daarmee biedt Pema Chödrön ons een verrassende nieuwe kijk op onverwachte wendingen en valkuilen op ons levenspad, waardoor we nieuwe mogelijkheden en perspectieven gaan zien. Deze woorden zijn bedoeld voor iedereen die een levensfase afsluit en een sprong in een onbekende, onzekere toekomst waagt.Met een uitgebreid interview over haar persoonlijke ervaringen met falen en opnieuw beginnen.Een kostbaar geschenkboekje voor iedereen die aan een nieuwe levensfase begint.

Wij zijn nooit modern geweest

Nieuwe uitgave van Bruno Latours baanbrekende werk over de verhouding tussen 'natuur' en 'cultuur'. Zeer actueel in het debat over technologisering en duurzaamheid. Latour geldt als een van de invloedrijkste filosofen van de laatste decennia en Wij zijn nooit modern geweest is een van zijn beroemdste werken. Oorspronkelijk gepubliceerd in 1991, verschijnt er nu een herziene editie. In dit boek ondergraaft Latour het moderne onderscheid tussen natuur en cultuur en stelt hij dat wij te maken hebben met hybriden. Horen maatschappelijke problemen als de verontreiniging van onze rivieren, het invriezen van embryo's, het aidsvirus en het verdwijnen van het tropisch regenwoud tot de natuur of de cultuur? Zijn het wetenschappelijke of eerder politieke aangelegenheden? In antwoord op deze vragen ontwikkelt Latour een symmetrische antropologie, waarin niet alleen de mens centraal staat, maar ook de dingen.

Rechtvaardigheid

‘Michael Sandel beschikt in Rechtvaardigheid over het bewonderenswaardig talent om moderne, ingewikkelde ethische problemen uit te leggen aan de hand van wat filosofen daar ooit over hebben geschreven.’ – Trouw Kan het verkeerd zijn om de waarheid te spreken? Mag je nooit discrimineren? Wat zijn de morele grenzen van onze economie? Hoe gaan we om met immigratie? In een tijdperk waarin de vaste vormen van tradities zijn verdwenen, blijkt het lastig een moreel kompas te vinden. Rechtvaardigheid vormt echter sinds verschijning een krachtige gids bij het maken van de juiste morele keuze. Sandel toont hoe denkers zoals Aristoteles, Kant en Rawls ons helpen met hedendaagse maatschappelijke kwesties. Dit doet Sandel met zijn kenmerkende heldere stijl en treffende voorbeelden.

En dus bestaat God

Is het onlogisch, onredelijk of achterhaald om in God te geloven? Veel mensen denken van wel en willen het ook anderen doen geloven. Er zouden geen goede argumenten zijn voor het bestaan van God zijn en de oude argumenten die er waren, zijn allang door filosofen onderuit gehaald.Dit boek maakt duidelijk dat dit beeld inmiddels achterhaald is. Vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw is er in de filosofie juist weer hard nagedacht over de klassieke godsargumenten en er is weer een levendige discussie over. De argumenten zijn sterk verbeterd, zodat ze niet meer vatbaar zijn voor de eerdere bezwaren. Bovendien zijn er nieuwe argumenten bijgekomen!De jonge filosofen Emanuel Rutten en Jeroen de Ridder geven in dit boek een overzicht van de beste argumenten voor het bestaan van God. Beknopt en glashelder, toegankelijk zowel voor niet filosofisch geschoolde lezers als voor vakmensen.Rutten kreeg enkele jaren geleden internationale bekendheid toen hij een nieuw argument voor het bestaan van God introduceerde. Het veroorzaakte een boel opschudding en haalde zelfs de website van de New York Times.

Levinas in de praktijk

Emmanuel Levinas is wellicht de diepzinnigste en gevoeligste filosoof uit de twintigste eeuw. Hij is de denker die het concrete, alledaagse menselijke bestaan heeft beschreven met een voor filosofen ongekende systematiek. In dit boek laat Jan Keij zien wat de 'kaswaarde' van Levinas' filosofie is, vanuit de vraag wat dit denken in de praktijk inhoudt. Die praktische toepasbaarheid van Levinas' denken heeft zich al bewezen in vele cursussen voor onder anderen leken, artsen, maatschappelijk werkers en verpleegkundigen, die allemaal de weg naar het best mogelijke helpen geschetst kregen. Waar het hier om gaat is een filosofie die niet alleen de wereld en de mens interpreteert, maar die ook verandert. Kortom, een inleiding op en praktische uitwerking van de filosofie van Levinas waar geen woord Frans bij is. Jan Keij (1948) is zelfstandig gevestigd filosoof en vooraanstaand Levinas-kenner. Eerder verscheen van hem o.m. 'De filosofie van Emmanuel Levinas' (4e druk 2009) en 'Nietzsche als opvoeder' (2e druk 2012).

De breekbaarheid van het goede

In De breekbaarheid van het goede bestudeert Martha Nussbaum verschillende opvattingen over 'moreel geluk' uit de Oudheid. Daarbij gaat ze in op het fundamentele ethische probleem van de weerloosheid van het waardevolle; dat wat de klassieke filosofen als grondleggend beschouwen voor een goed en gelukkig leven blijkt vaak kwetsbaar voor onbeheersbare invloeden van buitenaf.

Geschiedenis van de filosofie

Geschiedenis van de filosofie bewijst al tientallen jaren zijn waarde voor iedereen die zich voor het eerst in de filosofie wil verdiepen.Leven en werk van de belangrijkste filosofen worden in deze klassieker uitvoerig besproken. Naast een uitvoerige kennismaking met de grote denkers en denkrichtingen van het Oosten, de Klassieke Oudheid en de Middeleeuwen, passeren ook de belangrijkste denkers van de Nieuwe Tijd de revue. U vindt bijvoorbeeld Locke, Berkeley, Hume, Voltaire, Rousseau, Kant, Schelling, alsook Hegel, Comte, Spencer, Marx, Schopenhauer, Kierkegaard, Nietzsche, Bergson, Whitehead, Husserl, Jaspers, Sartre, Buber, Heidegger, Wittgenstein en Popper.Hans Joachim Störig (1915) studeerde geschiedenis, filosofie en rechten in Freiburg, Keulen, Koningsbergen, Bazel, Hamburg en Berlijn. Hij promoveerde in filosofie en rechten en is later werkzaam geweest als uitgever, schrijver en vertaler. Verder doceerde hij aan de Universiteit van München. Sinds de eerste verschijning in 1950 van dit boek heeft Störig het werk herhaaldelijk gereviseerd en uitgebreid (als laatste in 1999).

Een theorie van rechtvaardigheid

Een theorie van rechtvaardigheid van John Rawls is misschien wel het meest invloedrijke werk op het gebied van moraalfilosofie en politieke filosofie uit de twintigste eeuw. Dit boek heeft niet alleen op filosofen en andere academici een onuitwisbare indruk gemaakt, maar ook buiten de universiteit op politieke essayisten, juristen, politici en mensen uit de burgerrechtenbeweging.Rawls probeert een rechtvaardigheidstheorie te formuleren waar volkomen vrije en redelijke personen mee zouden instemmen. Als mensen hun eigen plek in de samenleving, hun klasse, ras of geslacht niet zouden kennen, noch hun vermogens of intelligentie -- hoe zouden zij dan de samenleving inrichten? Uit deze gedachte leidt Rawls fundamentele principes van rechtvaardigheid af voor de verdeling van vrijheden en van sociale en economische goederen - principes die uiteindelijk onze hedendaagse samenleving zouden moeten reguleren.Een theorie van rechtvaardigheid is het hoofdwerk van Rawls. Het boek werd in 24 talen vertaald.

De vrije val in het leven

Verhalen, gedachten en gedichten bij de 12 maanden van het jaarAls we ons openstellen voor de totaliteit van het leven komen we ook aspecten tegen waar we moeite mee hebben. In deze persoonlijk getinte beschouwingen beschrijft Jeff hoe we kunnen omgaan met ziekte, lijden en sterven, met relatieproblemen en eenzaamheid, met angst en onzekerheid. Maar hij beschrijft ook de vreugde van het radicaal ontwaken in het dagelijks leven en het gelukzalige gevoel van eindelijk thuis te zijn.Daardoor is deze bundel een hartverwarmende inspiratiebron bij de wisselvalligheid van het leven, en bij onze reis naar het doel dat we nooit verlaten hebben: het huidige moment. De verhalen zijn verdeeld over de 12 maanden van het jaar; sommige stukjes zijn eerder als blogs op Jeffs website verschenen.Jeff Foster studeerde astrofysica in Cambridge. Na een zware depressie begaf hij zich op een spirituele zoektocht die eindigde met de ontdekking dat hij alleen maar het leven zelf gezocht had. Momenteel is hij een rijzende ster aan het firmament van jonge, non-dualistische leraren, dankzij zijn toegankelijke schrijfstijl en informele manier van spreken. Voor meer informatie: www.lifewithoutacentre.com

Politieke troost

In Politieke Troost vertellen Jos Scheren en Wijnand Duyvendak – ook aan elkaar – wat ze bemoedigend vinden in het leven en het werk van Spinoza. Zij vinden hem levenslustig, betrouwbaar en sociaal. En in dit boek zeggen ze waarom. Scheren en Duyvendak zijn niet de enigen voor wie deze tijd onoverzichtelijk en verwarrend is, maar zij zijn ook niet de enigen die zich daarbij niet willen neerleggen. Dat hoeft ook niet, vinden zij. Er zijn altijd wel uitwegen en oplossingen, want onder het asfalt bevindt zich het strand. Steeds zijn er weer dingen die mensen in benarde omstandigheden zullen bedenken, zolang ze het zelf maar doen, anders werkt het niet – samen met anderen, om niet achter politieke onheilsprofeten te hoeven aanlopen. Want die profeten, destructief als ze zijn, preken niet alleen onheil, ze willen het ook.

Leer denken als een Romeinse keizer

Tegenslag, verraad, verlies: Marcus Aurelius doorstond het allemaal. Het geheim voor zijn succesvolle leven vond hij in de praktische wijsheid van de stoïcijnse filosofie. Uit leven en geschriften van deze Romeinse keizer leidt Donald Robertson makkelijk toepasbare psychologische technieken af, die de moderne mens helpen sterker te worden in het tumult van het leven. Robertson laat zien hoe deze filosofie deel kan worden van ieders leven. Zijn methoden zijn wetenschappelijk onderbouwd en klinisch getoetst.

Fenomenologie van de geest

Het verschijnen van de Fenomenologie van de geest is dé gebeurtenis van de Maand van de Filosofie 2013. Hegels hoofdwerk uit 1807 is nu eindelijk integraal beschikbaar in een uitmuntende vertaling. Het boek is bewierookt en vervloekt, maar niemand betwist dat het een van de belangrijkste werken is in de westerse filosofie. De Fenomenologie van de geest probeert de geschiedenis van de mensheid opnieuw te denken, in het licht van Kants grensverleggende kritiek van de rede uit 1781. Hegel beschrijft de verschillende stadia van de 'geest', beginnende bij de onmiddellijke waarneming en eindigend bij het absolute weten. Hegels geest heeft niets met esoterie, theologie of mystiek van doen, maar is de 'gedaante' waarin de mens overgaat wanneer hij zichzelf overstijgt in het geheel van wereldgeschiedenis en van een enkel- en eenvoudig wezen overgaat in een universele, abstracte, het individu overstijgende dynamiek. Vaak ziet men in Hegel een megalomaan denker, die alles wil vatten in een star systeem. Recente interpretaties wijzen echter op de meer open en revolutionaire structuur van de Fenomenologie en stellen dat het boek de mens juist bescheiden stemt over zijn rol en betekenis. De schaduw van invloed, afkeer en ontzag die Hegels Fenomenologie van de geest werpt over de denkers die na hem komen is immens. Vorig jaar nog publiceerde Slavoj iek een meer dan duizend pagina's tellende bewonderende studie over deze grote wijsgeer. Hegels complexe Duits is nu voor het eerst volledig toegankelijk in helder Nederlands. Eindelijk kan de lezer in de eigen taal een oordeel vormen over dit veel bediscussieerde meesterwerk. Over de auteur(s): Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831) heeft met zijn filosofie het denken in de negentiende en twintigste eeuw diepgaand beïnvloed. Tot dusver was betrekkelijk weinig van zijn oeuvre in het Nederlandsbeschikbaar. Vertaler Willem Visser is filosoof. Voor Boom vertaalde hij eerder de Kritieken en de Prolegomena van Kant.

Exploring Humans

De kunst van het oorlogvoeren

De kunst van het oorlogvoeren blijft hét meesterwerk van Sun-Tzu gezien de belangrijke factor die oorlog speelt in de geschiedenis, maar ook blijvend actueel blijft in de huidige tijd. Oorzaak hiervan is natuurlijk de 'oorlogszomer' van 2014. Het boek bevat Sun-Tzu's essays die de oudst bekende verhandelingen over het onderwerp beschrijven. Deze teksten zijn nooit overtroffen wat omvang en diepte betreft. De meerwaarde van dit boek is dat zijn gedachtegoed is voorzien van een helder geschreven commentaar. Door het meesterlijke strategische inzicht van meester Tzu geldt de toepasbaarheid van het boek ook voor het bedrijfsleven en is dit boek een goede aanbeveling voor managers, bestuurders en leidinggevenden. Het voorwoord van H.J.A Hofland, de beste journalist van de 20e eeuw bleef in stand voor deze uitgave. Het omslag van De kunst van het oorlogvoeren is aangepast en bij de verschijning is ook het e-book gereed dat nog niet eerder is uitgegeven.

Verbeelding

Een vloeiende lijn, een cirkel, een paar rechte lijnen en daarna een kromme. Om dit voor ons te kunnen zien hebben wij het vermogen van verbeelding nodig. Verbeelding is heel belangrijk voor de mens en is er altijd. In dit boek ligt het accent op de relatie tussen verbeelding en kunst, op verbeelding die visuele beelden schept, geschreven door de filosoof Onno Zijlstra. Een belangrijke rol is in het boek weggelegd voor de achttiende-eeuwse filosoof Immanuel Kant en zijn denken over verbeelding. Met dit boek wil Onno Zijlstra ons verleiden tot kijken, opnieuw kijken en nog eens kijken.

Amerikaanse filosofie

In een afgelegen bibliotheek stuit John Kaag op het oeuvre van alle belangrijke Amerikaanse filosofen, zoals John Dewey, Walt Whitman en William James. Geïnspireerd vertelt Kaag het voor velen onbekende verhaal van hun denken. Het is een filosofie die het leven omarmt en zich kenmerkt door pragmatisme, zelfvertrouwen en zelftranscendentie. Tijdens het lezen verandert het persoonlijke leven van Kaag ook. "Niet sinds Robert Pirsigs 'Zen en de kunst van het motoronderhoud' las ik zo’n betoverend samenspel van persoonlijke ervaring en formele filosofie als John Kaags Amerikaanse filosofie." – Robert D. Richardson (auteur van William James) "John Kaags boek is een wonderlijke combinatie van reisverslag, memoires, biografische schets en filosofische verhandeling." – De Groene Amsterdammer over 'Met Nietzsche de bergen in"

Wat een kunst is dat schilderen!

DIDEROT SCHILDEREN ! in 12 TWEETS #diderot Schilderen ! Essay over het schilderen (1765): schets, kleur, clair-obscur, expressie, compositie, architectuur. #diderot essai sur la peinture verscheen bij de salon van 1765, parijs. Het wordt gezien als de eerste esthetische ‘kunstkritiek’ #diderot essay, schreef goethe aan schiller, is a magnificent work, it speaks even more usefully to the poet than to the painter #diderot 1 schets: teken de buitenkant, niet wat er in zit. Volg geen stijl. Details zonder de massa te verstoren: het werk van genie #diderot 2 kleur: de schets geeft vorm aan wezens, de kleur geeft ze leven. Pas als je huid kan schilderen kan je alles in kleur aan #diderot 3 clair-obscur: de juiste verdeling van licht en schaduw. Atmosfeerperspectief, lichtoplicht en schaduwopschaduw. Reflecties. #diderot 3bis: schilder wat vanuit één punt zichtbaar is; voorbij dat punt zie je niets en voor dat punt zie je nog minder. Rembrandt! #diderot 4 expressie: een schilder zonder geheugen voor gezichten is een slechte schilder, als een acteur zonder kennis van literatuur #diderot 5 compositie: ordening is volledig dienstbaar aan zeggingskracht en niet aan schoonheidsidealen. Schoonheid volgt uit zegging #diderot 6 architectuur is de wieg van schilder- en beeldhouwkunst. Maar architectuur dankt haar perfectie aan die twee #diderot 7 slot: onzeker lot van elk geniaal werk. ‘t staat op zichzelf. Wie kan dat oordeelsniveau opnieuw bereiken? Een volgend genie #diderot taal: maria als moeder van genot. Haar mooie tieten, haar kont, waar de heilige geest op geilt? Wat voor kunst hadden we dan?

Verzet in ecopanische tijden

De klimaatcrisis staat volop in de publieke belangstelling. Hoe erg is het? Kan er nog iets aan worden gedaan? Wie moet dat dan doen, en wie gaat dat betalen? Burgers, ondernemers, bestuurders, maar vooral jongeren, iedereen verzet zich en denkt dat het anders moet. Maar hoe? Als individu voelen we ons te beperkt en gebonden aan groepsbelangen. Er verandert weinig, terwijl alles op de schop moet. Hierdoor schieten het debat, het beleid, de media en de stemmingen van mensen alle kanten op en worden ecopanisch. Het lijkt onmogelijk: in een wereld die cultureel fragmenteert en politiek polariseert onszelf opnieuw uitvinden in andere levensstijlen. En hoe verbinden we zulke micro-keuzes met gemeenschappelijke belangen op het werk en in de politiek? Dit boek analyseert hoe het zo gekomen is en geeft richting aan verzet. De auteur breekt begrippen als gezondheid, duurzaamheid, politiek en individualiteit open, en schept ruimte voor een circulair-inclusief denken en doen waarin niet het ego maar onze eco centraal staat. Henk Oosterling (1952) doceerde tot 2018 filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ook ontwierp en implementeerde hij ecosociale lesprogramma’s in het basis- en beroepsonderwijs. Hij leidde Rotterdam Vakmanstad, een onderwijsinnovatie gericht op ecowijsheid. Voor zijn werk ontving hij de Rotterdamse Laurenspenning (2008), de Van Praag Prijs (2013) en de Lof der Zotheid Speld (2016).

Hek

Het stormt in het Nederlandse landschap. De maatschappij is verzeild geraakt in een verhitte discussie over de manier waarop we ons landschap moeten gebruiken. De actuele discussie over de wijze waarop wij in Nederland ons voedsel produceren, wordt gevoed door de stikstofdiscussie en bijvoorbeeld de komst van de wolf. Het produceren van voedsel is een gerechtvaardigd doel, maar waar ligt dan de grens? De verschillende posities in het debat over natuur versus veehouderij worden ondersteund vanuit verschillende morele opvattingen en ethische theorieën. Wat is belangrijker? Het actief waarborgen van het welzijn van onze fauna of moeten we de natuur zoveel mogelijk met rust laten? De Nederlandse boeren mengen zich fel in het debat, met een eigen pakket aan ethische overwegingen die deels overlappen met, maar deels ook tegengesteld zijn aan die van de natuurbeschermers. Martin Drenthen ontrafelt van beide partijen de argumenten en plaatst deze in een ethisch kader, zodat de discussie met alle voors en tegens in ieder geval helder gevoerd kan worden.

De 18 wetten van de menselijke natuur

De 18 wetten van de menselijke natuur biedt slimme en briljante tactieken voor succes, zelfverbetering en zelfverdedigingIn De 18 wetten van de menselijke natuur vraagt bestsellerauteur Robert Greene zich af hoe we motieven achter het gedrag van anderen kunnen doorgronden. We zijn immers sociale dieren en onze levens zijn afhankelijk van relaties met anderen. Greene onderzoekt het gedrag van alledaagse mensen maar ook van historische figuren als koningin Elizabeth I en Martin Luther King om tot de kern te komen van wat mensen drijft. Hij weet oude wijsheden, filosofie en wetenschappelijke onderzoeken helder en begrijpelijk te verwoorden en leert ons om onze eigen emoties bij het beoordelen van anderen te negeren en hoe empathie te ontwikkelen. We krijgen meer inzicht in het handelen van anderen en die kennis vormt een handvat en een tactiek voor de sociale omgang met elkaar. De 18 wetten van de menselijke natuur zal, net als Greenes andere boeken, voor vele miljoenen lezers een onuitputtelijke bron van inspiratie zijn. De pers over De 18 wetten van de menselijke natuur‘Hollywood-producers en rappers volgen een meedogenloze goeroe.’ Sunday Times‘Leert je te bedriegen, veinzen en vechten voor jouw voordeel in de moderne wereld.’ Independent on Sunday‘Volledig en grondig. Greenes nieuwsgierigheid naar menselijk gedrag is aanstekelijk. Hij herinnert ons er terecht aan dat om anderen te begrijpen, we allereerst moeten begrijpen wat onszelf beweegt.’ New York Journal of Books

Verlichting nu

Experimenteel psycholoog Steven Pinker verdedigt in zijn boek ‘Verlichting nu’ vurig de waarden van de Verlichting. Met behulp van de wetenschap en het humanisme zullen we de problemen die we hebben als mensheid oplossen en verder gaan op het pad van de vooruitgang. Wie de krant erop naslaat, is geneigd te denken dat de wereld gedoemd is ten onder te gaan, of dat de periode van vooruitgang voorgoed voorbij is Steven Pinker laat zich echter niet gek maken en kijkt naar de feiten. En die zijn hoopvol. We worden gezonder, rijker, leven meer in vrede, en zijn zelfs steeds gelukkiger. En dat is niet alleen zo in het rijke Westen, maar overal ter wereld. De oorzaak? Het vertrouwen in wetenschap en redelijk denken dat sinds de Verlichting steeds wijder is verspreid. Wat wel waar is: die Verlichting staat onder druk. Er is scepsis tegen wetenschap, en demagogen proberen het vertrouwen in redelijk denken te ondermijnen.

De welvaart van landen

De welvaart van landen, of voluit Een onderzoek naar de aard en de oorzaken van de welvaart van landen, van Adam Smith geldt als een van de grootste klassiekers uit de economische wetenschap en het verlichtingsdenken. Het boek werd gepubliceerd in 1776, aan de vooravond van de industriële revolutie. Beroemd is de metafoor van de ‘onzichtbare hand’ van de markt, waarmee Smith grondlegger werd van het moderne kapitalistische gedachtegoed en de liberale ideologie. De welvaart van landen is een van de basisteksten van de economische wetenschap: Smith analyseert onder andere de oorsprong van geld, het belang van loon, de verdeling van arbeid, een internationale vrije markt, winst en schuld. Daarnaast houdt hij zich uitgebreid bezig met kwesties als de rechtvaardigheid van het economische systeem, de verdeling tussen private en publieke werken en de geschiedenis van de kapitalistische samenleving. Dit grote werk groeide in (bijna) 250 jaar uit tot een van de pijlers onder de verdere ontwikkeling van de economische wetenschap, maar ook onder die van de ethiek, de sociale en politieke filosofie, de geschiedwetenschap en de bestuurs- en bedrijfskunde. Samen met Het kapitaal van Karl Marx behoort het tot de meest geciteerde werken in de sociale wetenschappen. Adam Smith (1723-1790) was een Schotse econoom en moraalfilosoof ten tijde van de verlichting. In 1759 verscheen zijn filosofische klassieker The Theory of Moral Sentiments (1759). Met The Wealth of Nations (1776) verwierf hij blijvende roem als grondlegger van het economisch liberalisme.

Denkende verbeelding

Oratie Marli Huijer: publieksfilosofie zet mensen aan het denken Welke taak heeft de filosofie in het publieke domein? Moet zij scherpe diagnoses stellen om mensen beter te laten beseffen wat er gaande is? Dat is niet genoeg volgens hoogleraar Publieksfilosofie prof.dr Marli Huijer, Erasmus School of Philosophy. Publieksfilosofie beoogt mensen zelf aan het denken te zetten, zegt Huijer in haar oratie Denkende verbeelding. Publieksfilosofie in de 21ste eeuw op 16 november 2018 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. De oratie gaat in op wat dit denken inhoudt, welke rol de denkende verbeelding speelt en hoe de publieksfilosofie dit denken kan stimuleren. Uitgebreid denken Hoewel er alle reden is om verontrust te zijn over de tijd waarin we leven, is de grote meerderheid van de Europeanen tevreden over hun leven. De dreiging die uitgaat van klimaatopwarming, nucleaire wapens, computerisering, robotisering, bevolkingsgroei of kwetsbare politieke systemen mag dan groot zijn, daadwerkelijk verontrust zijn we niet. Kan de filosofie de kracht van haar argumenten inzetten om de machtigen der aarde te overtuigen van het terugdringen van nucleaire wapens of het belang van democratie? Dat zou getuigen van arrogantie. Alsof de filosofie boven de situatie staat en beter dan wie ook weet hoe te denken en handelen. Die positie bestaat niet meer. Er zijn geen arbiters meer die het laatste woord hebben. Om te voorkomen dat we in die situatie gedachteloos meegaan met wat iedereen doet, is het van belang dat we zelf actief denken. De filosofie, en met name de publieksfilosofie, kan daaraan een belangrijke bijdrage leveren: door zoveel mogelijk mensen aan het denken te zetten. Niet zomaar denken, maar een uitgebreid denken dat zoekt hoe we antwoord kunnen geven op actuele, maatschappelijke en politieke vragen, dat aansluit bij de ervaringen van het leven en zoveel mogelijk standpunten van anderen meeneemt. Leerstoel Het onderzoek binnen de leerstoel Publieksfilosofie bij Erasmus School of Philosophy richt zich op actuele maatschappelijke en politieke vragen, o.a. rondom klimaatverandering, actief burgerschap en Bildung, goed omgaan met onveiligheid, en rondom de islam in Europa. Daarbij wordt gestreefd naar een uitgebreid denken, waarin de pluraliteit aan standpunten het verschil kan maken. De directe betrokkenheid op de actualiteit en de publieke sfeer maakt dat de publieksfilosofie nieuwe vragen en ideeën kan opperen, die vervolgens in de academische filosofie kunnen worden uitgediept. Zo ontstaat een doorgaande interactie tussen de academische filosofie en de samenleving. Over Marli Huijer Prof.dr. Marli Huijer is goed bekend met zowel het veld van de academische als de publieksfilosofie. Haar publieke taken, o.a. als voormalig Denker des Vaderlands, combineert zij sinds 2008 met een (bijzonder) hoogleraarschap filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Haar aanstelling als gewoon hoogleraar Publieksfilosofie is mogelijk gemaakt door de Johanna Westerdijkbeurs.