78.056 resultaten

Praten met vreemden

In ‘Praten met vreemden’ laat Malcolm Gladwell zien dat het regelmatig misgaat als we geconfronteerd worden met onbekenden. Steeds weer blijkt dat we totaal niet toegerust zijn om vreemden open en onbevooroordeeld tegemoet te treden. We schatten mensen verkeerd in, herkennen leugens vaker niet dan wel, interpreteren gezichtsuitdrukkingen niet goed en blijven hangen in onze eerste indruk. En de conflicten en het onbegrip die daar het gevolg van zijn, hebben een diepgaand effect op onszelf en op de hele maatschappij. ‘Praten met vreemden’ is een klassieke Gladwell: een intellectueel avontuur waarin de auteur ons meeneemt op een reis langs verwarrende ontmoetingen, ingewikkelde puzzels en fatale misverstanden. Gladwell analyseert waar het misgaat en leert ons zo steeds iets meer over de ander – maar vooral ook over onszelf. Een meeslepende gids voor moeilijke tijden.

De wereld vóór God

De wereld vóór God' biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. In deze introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero worden op toegankelijke wijze behandeld. Maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod. Ondertussen maken we uitstapjes naar de Oosterse filosofie. We zien hoe denkers als Confucius, Boeddha en Zarathustra zich tot de Westerse filosofie verhouden. Ook worden de filosofische inzichten vergeleken met die van moderne filosofen en wetenschappers. Daarbij worden vermakelijke paralellen getrokken met moderne literatuur en de hedendaagse maatschappij. Het blijkt dat de filosofen van de oudheid ons een verrassende spiegel kunnen voorhouden. Over de auteur: Kees Alders werd geboren in 1972 te Heemstede, en woont sinds 1993 in Amsterdam. Hij behaalde zijn master in theoretische en sociale psychologie in 2000. Zijn columns over politiek en filosofie verschenen onder andere op Joop.nl, Sargasso.nl en Historiek.net. ‘De wereld vóór God’ is Alders’ debuut.

Ironie

IronieSøren KierkegaardKierkegaard is misschien wel bij uitstek de denker van de ironie. Keer op keer haalde hij in zijn werk de filosofische conventies van zijn tijd onderuit. Ironie is voor hem een afbijtmiddel tegen de pseudogoddelijke pretenties van systeemdenkers als Descartes en Hegel. Het stelt hem in staat te protesteren tegen de romantiek en de daarmee verbonden pathetische zinloosheid. En passant kan hij met zijn beheerste ironie de burgerlijke cultuur belachelijk maken. In deze vroege tekst zet hij zijn gedachten over dit stijlmiddel op aansprekende wijze uiteen.

De kunst van het oorlogvoeren

De kunst van het oorlogvoeren blijft hét meesterwerk van Sun-Tzu gezien de belangrijke factor die oorlog speelt in de geschiedenis, maar ook blijvend actueel blijft in de huidige tijd. Oorzaak hiervan is natuurlijk de 'oorlogszomer' van 2014. Het boek bevat Sun-Tzu's essays die de oudst bekende verhandelingen over het onderwerp beschrijven. Deze teksten zijn nooit overtroffen wat omvang en diepte betreft. De meerwaarde van dit boek is dat zijn gedachtegoed is voorzien van een helder geschreven commentaar. Door het meesterlijke strategische inzicht van meester Tzu geldt de toepasbaarheid van het boek ook voor het bedrijfsleven en is dit boek een goede aanbeveling voor managers, bestuurders en leidinggevenden. Het voorwoord van H.J.A Hofland, de beste journalist van de 20e eeuw bleef in stand voor deze uitgave. Het omslag van De kunst van het oorlogvoeren is aangepast en bij de verschijning is ook het e-book gereed dat nog niet eerder is uitgegeven.

De mooiste tijd van je leven?

De studententijd is zogenaamd de mooiste tijd van je leven. Maar steeds meer studenten hebben het zwaar. Ze zijn over- spannen, neerslachtig en eenzaam, hebben concentratie- problemen en angstaanvallen. Universiteiten zien cursussen ‘Burn-outpreventie’ of ‘Lekker in je vel’ als de oplossing. Maar ligt het wel aan de studenten zelf? Wat is de rol van hun om- geving en de universiteit? En waarom gaan deze problemen de hele samenleving aan? In De mooiste tijd van je leven? biedt filosoof Toske Andreoli een nieuw perspectief op studiestress. Voorbij de gangbare verklaringen geeft Andreoli een nauwgezette analyse van het ontstaan van psychische klachten bij studenten. Ze pleit voor meer betrokkenheid, gedeelde ritmes en sociale cohesie. Dit boek nodigt je uit om je opvattingen over vrijheid en verant- woordelijkheid te herzien. ‘Andreoli weet de tijdgeest te vangen, onder het vergrootglas te leggen en tot in de haarvaten te analyseren. Denkwerk van het grootste kaliber.’ – Jury Hoger Onderwijs Scriptieprijs ‘Dit werk is uitstekend doordacht en onderbouwd, origineel, soms ontroerend en heel goed geschreven. Een forse reeks eigentijdse filosofen wordt op geheel eigen wijze verwerkt.’ – Trudy Dehue

Als je de muziek niet hoort

De diagnose is al meer dan honderd jaar oud. Volgens Friedrich Nietzsche was God ‘dood’. Meer nog: we hebben hem zelfs eigenhandig vermoord. De kortste omschrijving van onttovering is dat je God niet langer terugvindt in de atheïstische maatschappij. Maar is dat werkelijk zo? En wat is er precies voorbij? Waarom voel je je melancholisch indien er echt iets voorbij zou zijn? Je kunt argumenteren dat het verlies van de betovering juist een weldaad is. Vooruitgang bevorderde het menselijk welzijn. We bevrijdden onszelf van een dogmatisch autoriteitsgeloof. Onze levenskwaliteit nam toe. En toch. Voor alles wat de mens zich eigen maakte, was er een prijs. Die prijs leek meer en meer op datgene waarvoor het woord ‘tover’ in de mond werd genomen. Het is de tover die we uit handen gaven. In dit essay analyseert filosofe Evelien Van Beeck het filosofische concept onttovering. Ze onderzoekt de historische wortels ervan. Ze peilt wat actuele filosofen schreven, en stelt haar eigen filosofie van de ‘herbetovering’ voor. Evelien Van Beeck is gezinswetenschapper en filosofe. Ze werkt als onderzoekster aan de Universiteit Antwerpen. Ze vertaalde het boek’ Une seconde vie’ (Het volgende leven) van de Franse denker François Jullien.

Eindelijk weten wat seks is

We willen het, doen het, dromen ervan en spreken erover. Je zou zelfs kunnen zeggen dat het de reden is van ons bestaan: seks. Maar wat is het precies? Een lastige vraag. Ging het alleen om vaginale penetratie, dan zouden homo’s nooit seks hebben. En als het puur draaide om voortplanting, dan waren we er niet zo door geobsedeerd. ‘Seks’ betekent verschillende dingen in verschillende contexten. In dit boek analyseert Linda Duits die verschillende perspectieven.

Traktaat over de menselijke natuur

Het Traktaat over de menselijke natuur, verschenen in 1739 en 1740, is het hoofdwerk van een van de belangrijkste empiristische filosofen uit de moderne geschiedenis: David Hume (1711-1776). Het boek heeft een beslissende invloed gehad op het denken over de mens en over diens mogelijkheden en beperkingen, en het ligt aan de basis van Kant’s kritische filosofie. Tegelijkertijd vormt het Traktaat een rijk document van een persoonlijke – intellectuele en existentiële – zoektocht, met alle onzekerheid van dien. Als redelijke wezens zijn we ook zelf het onderzoeksobject van onze rede, en daarom begint volgens de auteur elke wetenschap als menswetenschap. De scepticus Hume stelt dat elke hypothese die streeft naar een ultieme verklaring, moet worden verworpen. De empirist Hume pleit derhalve voor een primaat van de ervaring: alleen deze kan aan de basis liggen van inzicht in het menselijk bestaan. ‘Waar ben ik? Wat ben ik? Deze vragen brengen mij totaal in de war en ik begin mij te verbeelden dat ik in de meest wanhopige situatie verkeer ... Gelukkig kan de natuur zelf wat de rede niet kan, door de wolken te verdrijven en mij te genezen van deze filosofische melancholie. Ontspanning van de geest, werk of een levendige zintuiglijke indruk kunnen deze hersenschimmen tenietdoen.'

Zitten in Zijn

In 'Zitten in Zij'n maak je kennis met de meditatievormen die in de School voor Zijnsoriëntatie worden beoefend. Zijnsgeoriënteerde meditatie is een manier waarop je je weer kunt herinneren wie je wezenlijk bent. Je diepste wezen is onbeschreven, vrij en rijk aan kwaliteiten – via deze vorm van meditatie kun je daarmee in contact komen. Hans Knibbe is geïnspireerd door Dzogchen en geeft aan deze boeddhistische traditie een hedendaagse vorm. 'Zitten in Zijn' bevat een schat aan kennis en informatie die je kan helpen bij het uitbouwen van je eigen meditatiepraktijk. Zo leert het je bijvoorbeeld hoe je je energiekanalen kunt openen. Het maakt je vertrouwd met de subtiele details van je zithouding, het belang van verlichte motivatie, visualisatie, de kunst van stil verwijlen en het openvallen in het verlichte zicht. 'Zitten in Zijn' geeft je onmisbare aanwijzingen, zowel voor wie begint met meditatie als voor wie meer verdieping zoekt van de eigen beoefening. Hans Knibbe (1949) is grondlegger en spiritueel leider van de School voor Zijnsoriëntatie die hij in 1987 oprichtte. Op dit moment bestaat zijn werk vooral uit het geven van retraites, supervisie, lezingen en het schrijven van publicaties.

De macht van nietsdoen

Niets is vandaag de dag moeilijker dan nietsdoen. Maar in een wereld waarin we er alleen maar toe doen als we 24/7 ‘aan’ staan, is nietsdoen misschien wel de belangrijkste vorm van verzet. Jenny Odell schreef een kritiek op de kapitalistische krachten die om onze aandacht strijden. We gaan anders denken over productiviteit, krijgen opnieuw verbinding met onze omgeving en ontdekken weer betekenisvolle vormen van geluk en echte aandacht.

Sprookjes voor hoogopgeleiden

‘Het is misschien niet toevallig dat we ons, net op het moment dat het voortbestaan van de mensheid serieus op het spel staat, storten op boeken die beloven dat de mens op weg is naar onsterfelijkheid.’ Heleen Pott in Sprookjes voor hoogopgeleiden Wat is de toekomst van de mens en wat biedt het humanisme ons? Met die vragen stapte stichting Socrates op een tiental humanistische hoogleraren af. Aan de hand van Yuval Noah Harari’s Homo Deus bespreken zij humanistische thema’s als autonomie, ecohumanisme, duurzaamheid, kunstmatige intelligentie, zingeving en de vrije wil. De kritiek op Harari is niet mals. Tegelijkertijd ontwikkelen de auteurs hun visie op de hedendaagse wereld en op de toekomst. Een toekomst waarin de mens, zijn leefomgeving en zijn denken een rol spelen. En blijven spelen. Sprookjes voor hoogopgeleiden bevat bijdragen van en interviews met Marc Davidson, Neelke Doorn, Joachim Duyndam, Yolande Jansen, Elselijn Kingma, Jeannette Pols, Heleen Pott, Erik Rietveld, Joop Schippers, Cor van der Weele, Bert Gasenbeek en Denker des Vaderlands Daan Roovers. Het voorwoord werd geschreven door Lieteke van Vucht Tijssen, voorzitter van stichting Socrates.

Het kwaad in het moderne denken

Op de golven van geboorte en dood

De inzichten van het Tibetaans boeddhisme in de cyclus van geboorte en sterven zijn van grote betekenis voor de inrichting en de kwaliteit van ons dagelijks leven. Zonder zich te verliezen in een gedetailleerde analyse van de verschillende levensfasen, laat dit boek zien hoe ons leven meer betekenis zal krijgen als we het leren beschouwen vanuit het perspectief van de eindigheid. Tegelijkertijd biedt het de nodige handvatten om voorbereid te zijn op de dood en de mogelijkheden van het stervensproces ten volle te kunnen benutten. Het boek bestaat uit twee delen, een deel met een uitgebreide visie op leven en sterven, geïnspireerd op het Tibetaanse Dodenboek, en een deel met een verscheidenheid aan oefeningen en reflecties. Deze uitgave wordt aangevuld met een ondersteunende en verdiepende informatie op websites. Sebo Ebbens was werkzaam in het onderwijs. Op zoek naar een manier waarop het boeddhisme een rol zou kunnen spelenbij de vernieuwing van het onderwijs, kwam hij in aanraking met de boeddhistisch geïnspireerde Naropa Universiteit in Boulder (VS). Aan deze universiteit heft hij een aantal jaren lesgegeven. In 2010 richtte Sebo Ebbens Nalandabodhi Nederland op waar hij lesgeeft in meditatie en Tibetaans boeddhisme. Eerder is van Sebo verschenen: ‘Stralend in de wereld’ (isbn 978 90 5670 291 5)

Ode aan de liefde

De liefde wordt bedreigd, waarschuwt de Franse filosoof Alain Badiou. Door ons verlangen naar comfort, veiligheid en zelfbescherming, verzekeren we ons liever tegen de risico's van de liefde dan dat we onszelf op het spel zetten. Ook de filosofie is hieraan schuldig. Een terugkeer naar een oud ideaal van 'eenwording' is niet mogelijk. Badiou betoogt dat de liefde alleen gered kan worden als we haar opnieuw uitvinden. In dit interview analyseert hij de rol van de filosofie, de waarheid, de kunst en de politiek om deze ommekeer tot stand te brengen.

Basisboek oosterse filosofie

Wie was Confucius en wat onderwees hij? Draait zen alleen om het bereiken van een serene levenshouding? En wat is precies het verschil tussen hindoeïstisch en boeddhistisch denken? Op deze en andere vragen geeft het Basisboek oosterse filosofie een helder antwoord. De inleiding biedt een kernachtig overzicht van de drie belangrijkste tradities uit het oosterse gedachtegoed: India, China en Japan. Terwijl in de Indiase wijsbegeerte het zoeken naar het 'zelf' een belangrijk thema vormt, staan in het Chinese denken ethische en sociaalmaatschappelijke kwesties centraal. De Japanners namen veel inzichten van de Chinezen over, maar transformeerden deze ook naar eigen smaak: een fraai voorbeeld van intercultureel filosoferen uit de middeleeuwen. Behalve een eerste kennismaking met de belangrijkste filosofen uit Azië bevat het basisboek een ruime selectie fragmenten uit hun werk. Een glossarium complementeert dit overzicht van de oosterse filosofie, die in al haar veelvormigheid, diepgang en complexiteit schouder aan schouder met het westerse denken staat.

De kunst van het reizen

Er gaan tegenwoordig meer mensen op reis dan ooit. Maar het is zeer de vraag of zij wel weten hoe ze moeten reizen. Wat gebeurt er als je uit je dagelijkse werkelijkheid in een totaal andere wereld wordt gezet? Wat als de verveling toeslaat? Als je liever in bed blijft dan naar de door de reisgids aanbevolen monumenten te gaan kijken? Kun je leren genieten? Kun je leren beter naar een landschap te kijken? Deze en tientallen andere vragen beantwoordt De Botton, met hulp van gidsen als Flaubert, Ruskin, Humboldt en Van Gogh.

Kleine filosofie van het rijtjeshuis

'Je hebt thuis genoeg te doen, loop niet weg,' raadde de zestiende-eeuwse schrijver Michel de Montaigne zijn lezers aan. Sinds enkele jaren houdt Pieter Hoexum zich aan deze wijze raad, ook al bewoont hij niet zoals Montaigne een kasteel op het Franse platteland, maar een rijtjeshuis in een buitenwijk. Vanuit de verte of uit de hoogte zien deze buitenwijken er misschien saai en troosteloos uit maar Hoexum ontdekt dat er op ooghoogte genoeg is om je over te verwonderen. 'Het gaat in deze verkenningen over huiselijke aangelegenheden zoals verhuizen en buren, over de badkamer, de zolder en de schuur, en over heimwee, sleur en gewoontes. In zijn oneindige wijsheid vergeleek Hegel een filosoof met een uil die in de avondschemering uitvliegt om de dag te overzien en waardig af te sluiten. In vergelijking met die uil ben ik een kip die de hele dag in en rond zijn huis scharrelt en daarbij stuit op allerlei even alledaagse als wonderbaarlijke zaken.'

Vorm is leegte, leegte is vorm

Het Prajna–aparamita hartsoetra wordt beschouwd als de kern van de boeddhistische leer. Het wordt in boeddhistische gemeenschappen overal ter wereld dagelijks gereciteerd. De commentaren van Thich Nhat Hanh die u in dit boek aantreft, maken deel uit van de ononderbroken stroom van mondelinge overlevering, die sedert Shakyamuni Boeddha, ongeveer 2500 jaar geleden, de basis van het boeddhisme vormen. Bij het lezen van deze commentaren wordt duidelijk, dat men geen boeddhist hoeft te zijn of te worden om de fundamentele inzichten, die hier verwoord worden, in het eigen leven op te nemen en werkzaam te laten zijn.

Adem is bewustzijn

Niet voor de winst

Een overtuigend manifest tegen de vereconomisering van het onderwijs. In het onderwijs heeft zich in de laatste decennia een stille crisis voorgedaan. Lang werd onderwijs gezien als de plek waar leerlingen kritisch leren denken en gevormd worden tot ontwikkelde en begripvolle burgers. Maar sinds we economische groei boven alles plaatsen, is ook het onderwijs erop gericht economisch nuttige en productieve leerlingen af te leveren. Deze kortzichtige focus op nuttige vaardigheden heeft ons vermogen om ons kritisch te verhouden tot autoriteit aangetast, heeft onze sympathie voor mensen die anders zijn gereduceerd en heeft ons vermogen om complexe mondiale vraagstukken te beoordelen beschadigd. Het verlies van deze basale vaardigheden vormt een ernstige bedreiging voor de democratie.

Politica

Aristoteles' Politica is een sleuteltekst in de geschiedenis van het westerse politieke denken, zowel van de politieke theorie als van de politieke praktijk. Het is een fundamenteel werk over de organisatie van het staatkundige verband en de plaats van de burger daarin. Aristoteles baseert zijn beschouwingen op uitvoerig onderzoek naar bestaande staatsinrichtingen, en formuleert op basis hiervan zijn scherpe kritiek op Plato's beide utopieën in Staat en Wetten.In de Politica geeft Aristoteles ook in het verlengde van het onderzoek een schets van wat in zijn ogen het beste staatkundige verband is en hoe de opvoeding de burger dient voor te bereiden op zijn rol in de gemeenschap. De beste staat is een onafhankelijke, van beperkte omvang, die een zekere welvaart kent als basis voor het uiteindelijke doel, het goede en gelukkige leven dat op deugd is gebaseerd.De mens is een 'politiek dier', en van nature ontplooit de burger zich optimaal in de 'polis'. In de Politica behandelt Aristoteles de politieke en ethische kwesties die nog steeds een belangrijke rol spelen in de discussie en de gedachten over de beste staatsvorm: de verantwoordelijkheid van de macht, het doel van de staat, de rol van het onderwijs, de vorming van de burger, de criteria en de aard van het burgerschap, de verhouding tussen volksvergadering en de uitvoerende en rechtsprekende machten.De invloed van de Politica op de Europese cultuur begint in de middeleeuwen, wanneer het werk in het Latijn wordt vertaald. Van Thomas van Aquino tot Marx is het boek zorvuldig bestudeerd. Deze eerste Nederlandse vertaling kan nu met vrucht in de lage landen gelezen worden.De Politica is het vijfde deel in de grote serie Aristoteles in Nederlandse vertaling.

De kunst van het ouder worden

In de laatste 150 jaar is onze gemiddelde levensverwachting meer dan verdubbeld. Veel is al gezegd over de economische, biologische en medische gevolgen daarvan. Maar wat betekent ouder worden eigenlijk? Is het de laatste reis naar de dood of een diep en intens ervaren afsluiting van het leven? Is het een kwestie van vooral proberen ?jong te blijven? of heeft de ouderdom zijn eigen onvervreemdbare kwaliteiten?

Schoonheid

Schoonheid Roger Scruton Samenvatting Van landschappen tot lichamen en van symfonieën tot de sterrenhemel, schoonheid heeft de mens altijd aangetrokken en in verwarring gebracht. Volgens Plato is schoonheid de stimulans voor het verlangen naar een hogere wereld. Schoonheid kan echter ook gevaarlijk zijn, zoals de schoonheid van Carmen, verontrustend zoals de schoonheid van Michelangelo's David of zelfs immoreel wanneer Salomé in het gelijknamige muziekdrama van Richard Strauss de levenloze mond van Johannes de Doper kust.Maar wat verstaan we precies onder 'schoonheid', en welke plaats zou ze in ons leven moeten innemen? In dit levendige en prikkelende boek betoogt Roger Scruton dat schoonheid in alle opzichten net zo belangrijk is als Plato dacht, en in geen geval mag worden afgedaan als slechts een subjectief gevoel. Integendeel, schoonheid is fundamenteel voor een goed leven en zonder een gemeenschappelijke waardering van schoonheid zal onze wereld ophouden een thuis te zijn voor de menselijke soort.

De utopie van de vrije markt

Hans Achterhuis ontmaskert de ideologie van het neoliberalisme tegen de achtergrond van de kredietcrisis. Het neoliberalisme blijkt net zo utopisch als het communisme. Het neoliberale manifest Atlas Shrugged, is na de Bijbel in de VS het best verkopende boek.Op het hoogtepunt van de kredietcrisis gaf voormalig topbankier Alan Greenspan publiekelijk toe dat er kennelijk 'een fout' zat in zijn diepe overtuiging dat vrije markten geen behoefte zouden hebben aan regulering. De man die achttien jaar lang op monetair gebied de belangrijkste figuur ter wereld was geweest, toonde zich 'zeer bedroefd' over de ontdekking dat het neo - liberalisme tekort schoot.Deze spijtbetuiging van Greenspan vormt de achtergrond van een scherp getoonzet essay van Hans Achterhuis. Voor Greenspan was de vrije markt niet alleen een ideologische overtuiging, maar ook een regelrechte utopie. Zij hield een belofte in die hij ontleende aan zijn belangrijkste leermeesteres in maatschappelijk-filosofische kwesties: de schrijfster Ayn Rand. Haar utopische romans waren onder het Amerikaanse publiek - volgens een enquête van de Times - na de Bijbel de invloedrijkste boeken van de twintigste eeuw.Achterhuis onderzoekt de vrije-marktutopie van Ayn Rand in lijn met zijn eerdere publicaties over utopieën. Hij situeert deze utopie in het bredere historische verband van de opkomst van de markteconomie. De markt, die in traditionele economieën werd begrensd en ingebed in religieuze en maatschappelijke structuren, kreeg een zelfstandige en belangrijke rol in de opkomende moderne kapitalistische economie. Dit culmineerde in het neoliberalisme van Rand en Friedman dat, zoals dat gaat met alle utopieën, is uitgedraaid op een debacle.Winnaar van de Socrates Wisselbeker voor beste filosofie boek van het jaar 2010'Overtuigend. In De utopie van de vrije markt geeft Achterhuis opnieuw blijk van een ongekende gretigheid.'-- Pieter Klok in de Volkskrant *****'Het beste non-fictieboek van 2010'-- Carel Peeters in Vrij Nederland'Van een angstaanjagend niveau'-- Wim Brands tijdens VPRO Boeken.

Vrees en beven

Vertaald door Andries VisserEindredactie van dit deel: Frits Florin, Karl Verstrynge'Vrees en beven' gaat over geloof. Met zijn pseudoniem Johannes de silentio (Johannes 'van' of 'vanuit de stilte') voert Søren Kierkegaard een dichterlijk denker ten tonele, die tracht door te dringen in de wereld van het geloof. Er over nadenkend hoe het toch komt dat zijn tijdgenoten daar zo snel mee klaar zijn, komt 'de silentio' tot de conclusie dat ze het zicht op wat geloven eigenlijk is, totaal zijn kwijtgeraakt. De stilte en het zwijgen, het niet kunnen spreken, je niet verstaanbaar kunnen maken, spelen in 'Vrees en beven' een grote rol. De onzegbaarheid van het wezenlijke en de onkenbaarheid van het menselijk innerlijk zijn steeds terugkerende thema's. Met een bonte verzameling verhalen tracht de silentio licht te werpen op de hoofdfiguur: Abraham, die bereid is zijn zoon te offeren. Na zijn lezers eerst in de juiste 'stemming' te hebben gebracht, behandelt hij een aantal cruciale vragen: - Hebben ethische wetten altijd het laatste woord? - Kan iemand zich voor zijn daden beroepen op een opdracht van God? - Zijn er zaken waarover je niet kunt spreken?Kierkegaard voorspelt in zijn dagboek: "Als ik eenmaal dood ben, zal alleen 'Vrees en beven' al genoeg zijn voor een onsterfelijke naam als schrijver. Men zal het blijven lezen en het zal vertaald worden in andere talen. Men zal bijna huiveren voor de vreselijke pathos die in het boek ligt." Hij kreeg geen ongelijk. 'Vrees en beven' is een boek waarin je niet gauw raakt uitgelezen.

Kritiek van de zuivere rede

Slechts weinig teksten hebben de moderne filosofie zo ingrijpend veranderd als Kants Kritiek van de zuivere rede (1781). In dit geniale werk reageert Kant op de dramatische botsing tussen de rationalistische metafysica van zijn tijd en het nieuwe newtoniaanse wereldbeeld. Hij doorbrak de impasse tussen beide kampen door aan te tonen dat de principes die ons denken voortbrengt slechts geschikt zijn als grondslag van natuurwetenschappelijke kennis. Daarmee bepaalt Kant in algemene zin wat de grenzen zjin van wat de menselijke rede vermag. Sindsdien staat een groot deel van de filosofie in het teken van pogingen om Kant beter te begrijpen, te overwinnen of te weerleggen.

25 eeuwen westerse filosofie

25 eeuwen Westerse filosofie behandelt de filosofie van de antieken, Middeleeuwen, Renaissance, zeventiende en achttiende eeuw, de negentiende eeuw en de hedendaagse wijsbegeerte. Elke historische periode is voorzien van een inleiding. Hierin worden de besproken filosofen in hun context geplaatst. Aan de hand van oorspronkelijke wijsgerige teksten, vertaald in het Nederlands, en korte toelichtende introducties maakt de lezer op grondige wijze kennis met de belangrijkste filosofische stromingen in de westerse cultuur. Daarbij staan meer dan vijftig invloedrijke denkers en hun denken centraal. De rijkdom aan oorspronkelijke wijsgerige teksten maakt dit boek tot zowel een unieke bloemlezing als een overzichtelijke geschiedenis van de westerse filosofie.

De filosofie van het alsof

Er zijn dagen dat ik alleen maar naar de inhoudsopgave van De filosofie van het alsof hoef te kijken om er weer tegen te kunnen. Dit is nou echt een 'vrolijke wetenschap'. (Connie Palmen) Van dit markante werk - inmiddels bijna een cultboek - is onlangs een secure en deskundige vertaling verschenen. (Hans Driessen, de Volkskrant, 5 sterren) Eindelijk vertaald. Een van de meest intrigerende titels uit de geschiedenis van de filosofie lijkt te behoren bij een van de minst gelezen boeken van wijsgerige faam. Aan de raadselachtige klank van De filosofie van het alsof, de titel waaronder Hans Vaihinger in 1911 zijn hoofdwerk publiceerde, kun je je maar moeilijk onttrekken. Toch is het boek al decennia lang in het Duits niet meer verkrijgbaar. Dat is spijtig, want Vaihinger werpt aan de hand van tal van voorbeelden en op een originele manier een centrale filosofische vraag op: is het denken wel in de eerste plaats uit op overeenstemming met de werkelijkheid? Staan, met andere woorden, onze ideeën wel in een één-op-één relatie met de wereld? (Ger Groot, NRC, 4 sterren) Vaihingers meesterwerk De filosofie van het alsof was al bijna vergeten, maar is nu gelukkig naar het Nederlands vertaald. Het is een indrukwekkend, los gecomponeerd, intrigerend meesterwerk, prettig vertaald door John van der Stokker en fraai uitgegeven door Uitgeverij IJzer. (Erno Eskens, Internationale School voor Wijsbegeerte) De Duitse filosoof Hans Vaihinger (1852-1933) werd geboren in een godsdienstig milieu in Nehren in de buurt van Tübingen. Hoewel hij al op jonge leeftijd afstand begon te nemen van zijn christelijke opvoeding, ging hij toch theologie studeren aan de universiteit van Tübingen, om later over te stappen naar filosofie. Vaihinger wilde graag zijn temperament volgen en een 'man van de daad' zijn, maar zijn extreme bijziendheid noopte hem tot terughoudendheid en passiviteit. Noodgedwongen legde hij zich toe op intellectuele bezigheden. Vanaf 1884 was Vaihinger professor filosofie in Halle, maar zijn afnemend gezichtsvermogen dwong hem in 1906 zijn taak neer te leggen. Hij wijdde zich vervolgens volledig aan het afronden van zijn belangrijkste werk, Die Philosophie des Als Ob (Berlijn, 1911), waar hij al in 1876 aan begonnen was. Er verschenen vele drukken van. Vaihinger vergaarde ook roem als volgeling en kenner van Kant en was oprichter van het tijdschrift Kantstudien (1896) en van het Kant-Gesellschaft (1904). In de jaren tien en twintig van de vorige eeuw correspondeerde Vaihinger ook regelmatig met de natuurkundige Albert Einstein, wiens beeld van de objectieve werkelijkheid - of de afwezigheid ervan - raakvlakken vertoont met die van de filosoof. Vaihinger gaf zijn magnum opus de naam De filosofie van het alsof, omdat deze titel het best uitdrukte wat hij wilde zeggen: dat het alsof, de schijn, het bewuste-onjuiste, kortom: de fictie, een enorme rol speelt in de wetenschap, de filosofie en het leven. In het boek laat hij een reeks van methoden de revue passeren waarin opzettelijk wordt gewerkt met bewust-onjuiste voorstellingen of oordelen. Zijn doel is het geheim erachter bloot te leggen en een theorie, oftewel een anatomie en fysiologie, respectievelijk een biologie van het 'alsof' te geven. Want juist in deze gecompliceerde conjunctie 'alsof' wordt de fictie uitgedrukt. Toch is de 'radicale denker' Vaihinger allesbehalve een revo¬lutionair of iconoclast. Wat zijn filosofie laat zien is nu juist hoe in de geschiedenis van de mensheid op theoretisch, praktisch en religieus gebied vooruitgang is geboekt door zich te bedienen van de alsof-beschouwing - dus van ficties - en elke aanspraak op zekere, ware kennis te laten varen. Vandaar ook dat hij zijn filosofie afficheert als 'idealistisch positivisme' (of 'posi¬ti¬vistisch idealisme'), opdat de beide dingen waar het zijns inziens op aankomt in gelijke mate tot hun recht komen: feiten en idealen. Bestaat er zoiets als 'waarheid'? Is er een 'objectieve werkelijkheid'? Kunnen we zeggen dat we de dingen 'begrijpen' als we ze hebben benoemd of geclassificeerd? Wat is de betekenis van de mythen of van het begrip 'God'? Deze en talrijke andere vragen worden beantwoord in De filosofie van het alsof van de Duitse filosoof Hans Vaihinger (1852-1933). De filosofie van het alsof is een buitengewoon rijk en leerzaam boek, en onmisbaar voor iedereen die is geïnteresseerd in ideeëngeschiedenis, filosofie of wetenschap. Het is alweer ruim een eeuw geleden dat dit belangwekkende boek zijn eerste druk beleefde, maar de 'kritische methode' van Vaihinger heeft niets van haar scherpte en helderheid verloren en is ook vandaag nog heel goed toe te passen op allerlei begrippen en denkbeelden.

Op de vleugels van Icarus

Hoe techniek en moraal met elkaar meebewegenTelkens weer moeten we onszelf uitvinden'Heel hard "nee" roepen tegen een technologie komt vaak neer op een poging om aan een stuur te draaien dat nergens op aangesloten is.'- Peter-Paul VerbeekTechniek plaatst ons voortdurend voor ethische dilemma's. Een recent ontwikkelde chip die de mannelijke vruchtbaarheid test, blijkt het ook mogelijk te maken om de spermacellen voor een meisje te scheiden van die voor een jongetje. Deze praktijk is nu nog verboden, maar wat gebeurt er als er straks een doe-het-zelf-apparaatje voor geslachtskeuze komt? En wat te denken van de Google-bril die ons direct alle beschikbare informatie geeft over de mensen en dingen om ons heen? Wat gaat dit betekenen voor menselijke relaties, voor de openbare ruimte?Er bestaat geen onafhankelijk, vooraf gegeven kader waarmee we dergelijke technologieën kunnen beoordelen, zegt Peter-Paul Verbeek. Iedere innovatie dwingt ons tot nieuwe afwegingen. Het heeft weinig zin om de vraag te stellen of we een bepaalde technologie wel of niet hadden moeten toelaten tot de samenleving. Als iets eenmaal is uitgevonden, dan is de wereld al veranderd en moeten we ook onszelf opnieuw uitvinden. Doordat echoscopie ons verantwoordelijk maakt voor aangeboren ziektes, bijvoorbeeld, veranderen ethische beslissingen rondom abortus. De eye-opener van dit boek is het inzicht dat de techniek zélf ethisch geladen is. We moeten leren omgaan met nieuwe technologieën, zoals Icarus moest leren vliegen met zijn wassen vleugels.'Verbeeks appel dat we techniek niet kunnen en mogen negeren wordt retorisch sterk opgebouwd.', Mauric van Turnhout in Trouw'Met vaart geschreven en grote urgentie.', Klasien Horstman in De Gids

Hydropolitiek

Kanalen worden gegraven om nieuwe zeeverbindingen te maken, artificiële eilanden worden gecreëerd en landen concurreren om toegang tot de havens van eilandnaties en om nieuwe routes langs de smeltende Noordpool. Wat betekenen de verschuivende machtsverhoudingen op zee voor het politieke wereldtoneel? In Hydropolitiek analyseert Haroon Sheikh de dynamiek op de wereldzeeën. Hij beschrijft de relatie tussen land- en zeemachten en tussen water en handel, en ook het innovatieve karakter van zeemachten. Hij heeft speciale aandacht voor de rol van Nederland en voor de veranderende verhouding tussen de VS, een traditionele zeemacht bij uitstek, en China, van oudsher een landmacht. Door historische patronen bloot te leggen, werpt Sheikh vanuit politiek, economisch en filosofisch perspectief licht op de nieuwe verbindingen én de scheidslijnen op het water.

Utilisme

Bouwen we een parkeergarage of leggen we een park aan? Willen we meer of minder kerncentrales? Grote maatschappelijke en politieke vraagstukken zijn vaak vragen naar het grootste geluk voor het grootst mogelijk aantal mensen. Dat collectieve, opgetelde geluk noemen we geluk volgens de theorie van het utilisme. Dit boek brengt drie hoofdwerken van het utilisme bij elkaar. Wie utilisme zegt, zegt Jeremy Bentham, met name vanwege zijn 'An Introduction to the Principles of Morals and Legislation'. Hierin schetst hij de basis van het utilisme. Bentham was ook de man die voor vrouwenrechten en het recht op echtscheiding streed: vooruitstrevende gedachten die hij koesterde vanuit zijn objectieve, niemand op voorhand uitsluitende theorie. Ook bevat Utilisme de belangrijkste teksten van Benthams protegé en verfijner van zijn gedachtegoed, John Stuart Mill. Mill bouwde voort op Bentham met zijn werken 'Bentham' en 'Utilitarianism' en beïnvloedt daarmee de discussie tot op de dag van vandaag.

Alles wat in dit boek staat is waar (en andere denkfouten)

Elke dag worden we overstelpt met meningen, argumenten, standpunten. Velen onder ons doen zelf mee aan de opiniestrijd: in het café, aan de ontbijttafel of op sociale media. Wij proberen anderen te overtuigen, en anderen ons. Maar wat zijn de valkuilen van ons denken? Welke retorische trucjes gebruiken slimme overtuigers om indruk te maken? Welke argumenten klinken redelijk, maar zijn bij nader inzien kletspraat? Al sinds Aristoteles speuren filosofen naar denkfouten en drogredenen. Alleen zijn die oude lijstjes niet aangepast aan onze moderne tijd. Ze zijn aan herziening toe. In Alles wat in dit boek staat is waar (en andere denkfouten) leggen Maarten Boudry en Jeroen Hopster denkfouten bloot waaraan we ons allemaal weleens bezondigen. Dat levert verfrissende analyses en prikkelende inzichten op. En ook een reeks nieuwe concepten: van de wij-bak tot neusdrukken, van wafelijzermoraal tot het applausargument. Wie deze fijne selectie van denkfouten tot zich neemt, is een stuk beter gewapend in de moderne opinieoorlog. Maarten Boudry (1984) is wetenschapsfilosoof en is verbonden aan de UGent. Hij studeerde in New York en Wenen. Zijn spraakmakende opiniestukken verschenen in NRC Handelsblad, De Standaard, De Morgen, Filosofie Magazine, The New York Times (The Stone), Trouw en de Volkskrant. Met filosoof Massimo Pigliucci stelde hij de bundel Science Unlimited? (2018) samen, over de grenzen van de wetenschap. In 2019 verscheen het succesvolle Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat. Jeroen Hopster (1987) is een Nederlandse filosoof en schrijver. Hij studeerde in Amsterdam, Edinburgh, Melbourne, Harvard en promoveerde in 2019 aan de Universiteit Utrecht op een proefschrift over evolutie en ethiek. Momenteel doet hij in Graz onderzoek naar klimaatonzekerheid. Hopster is redacteur van Wijsgerig Perspectief, voormalig redacteur van Filosofie Magazine en schrijver van populair filosofische boeken. In 2013 won hij de essayprijs van de Academische Boekengids en in 2015 werd hij genomineerd voor de Jan Hanloprijs klein.